Centiyane

Centiyane

CENTIYANECentiyane
(Genîiana lutea)

Kantarongiller (Centiyangiller) familyasındandır. Diğer adları Sarı jansian, Kral şamdanı, Sarı afet, Sarı gelin. Kuşat, Büyük kantaron, Defne yezit. 75-120 cm boylarında, kalın gövdeli, çok yıllık, köksaplı (rizom), otsu bir dağ bitkisidir. Yapraklar karşılıklı dizilişli, mızraksı-yumurtamsı, tabandakiler daha geniş, 5-7 damarlı, gri yeşil renklidir. Yaz aylarında üst yaprakların koltuklarından çıkan sarı çiçekler yoğun başak oluştururlar.
Anayurdu Türkiye, Balkanlar ve Orta Avrupa’dır. Ancak aşırı toplama yüzünden azalmıştır; Türkiye’de nadir olarak Bursa Uludağ’da ve Ödemiş-Bozdağ’da bulunur. Çok eski çağlardan beri bilinen ve kullanılan bir bitkidir. Bilimsel adını da zaten, savaşta aldığı yaraları iyileştirdiği için, ilirya kralı Gentius’tan almıştır. 4-5 yıllık bitkilerin kökleri topraktan çıkarılıp temizlenir ve kurutulur. 1-3 cm çapında, 10-20 cm uzunluğunda silindirik parçalar halindedir. Üzerinde ince, sarı bir mantar tabakası bulunur. Bitkinin kendine özgü hoş kokusu vardır, önce tatlımsı, ardından acı lezzetlidir. Kurutma önce güneşte, sonra gölgede yapılmalıdır. Toz haline getirilecekse öğütülür ya da demlemek için parçalar halinde bırakılır. Soyu sadece Türkiye’den değil, yeryüzünden de silinmek üzere olan bu tür yerine diğer “Gentiana” türlerinin toprak üstü kısımları da aynı sonuçları verdiği için onlara yönelmekte yarar vardır. Bu türler şunlardır: G. asclepiadea, G. cruciata, G. olivieri.
Bileşiminde yağ, tanen, pektin, gentiopikrin gibi glikozitler bulunur. Sindirim sistemini uyarıcı ve düzenleyici, iştah açıcı, güçlendirici, ateş düşürücü, parazit düşürücü, iç temizleyici, alyuvar artırıcı, yaraları iyileştirici özelikleri vardır. Halsizlik, yorgunluk, iştahsızlık, kansızlık, bağırsak parazitleri, nekahet, sıtma, verem, karaciğer ve safra kesesi rahatsızlıklarına, her türlü yaraya karşı kullanılır.
Yan etkisi olmayan iyi bir bitkisel ilaçtır. Hap halinde günde 1 -2 gram ya da yüzde 2-5 oranla demlenmiş çaydan günde 2-3 bardak içilir. Yüzde 10 oranla kaynatılmış suyla irinli yaralar yıkanır.
Modern tıpta da kabul edilen Centiyane, yüksek dozda alınırsa kusturur!

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ