Anemi bir hastalığı değil bir çok değişik nedene dayalı hastalıkları tanımlayan önemli bir terimdir. Fizik muayene ve laboratuvar değerlendirmeleri yapılarak belirlenir.

Kansızlık tanısında çocuklar ayrıntılı bir fizik muayeneden geçirilir. Büyümenin normal olup olmadığına bakılır. Kanamalı hastalığı belirlenir. Ailede kansızlık yapan hastalık öğrenilir. Karaciğer ve dalağın normal olup olmadığına bakılır. Hemoglobin, hematokrit gibi kan değerleri ölçülür. Hemoglobin alyuvarlarda kana kırmızı rengini veren boya maddesidir. 100 Gr. kanda gram olarak değerdir.

Hematokritle kandaki alyuvar ve plazma hacmi ölçülür. Hematderit alyuvar sayımında paralel bilgiler verir. 100 Cm° kanda ortalama 45 alyuvaı bulunduğuna göre bunun 15 gramı hemoglobindir.
Daha sonra parmak ucundan alınan kan örneği, bir cam üzerine yayılarak özel yöntemle boyanır. Buna kan yayması denir. Bu yöntemle bir çok kan hastalığının tanısı yapılır.

Çocuklarda görülecek kansızlığın gerçek nedenini, türlü araştırma sonucunda hekim ortaya koyar. Böyle bir araştırma yapılmazsa tedavi yararsız ve hatta zararlı olabilir. Ayrıca hastadaki kansızlık düzelse bile kansızlığa yol açan neden ortadan kaldırılmadıkça durumun yinelenmesi ve hastayı daha büyük bir tehlike ile karşı karşıya bırakması imkanı vardır. Hastalığın görünüşü kansızlığın varlığını belirtebilir.

Kesin teşhis ancak labratuvar incelemeleri ile sağlanır. Hastanın kanının, göğüs ya da leğen kemiğinden alman kemik iliğinin mikroskop altında” incelenmesi gerekebilir. Kalıtsal bir, eksikliğin varlığından şüphelenilirse, hastanın annesi babası ve yakın akrabalarından, alınan kanın incelenmesi de yararlı olur. Bazı kansızlıklar kolayca tedavi edilebilir. Bazıları ise ancak düzeltilebilir. Hastalık yaşam boyu hastayı etkiler.

Uçağın  içerisinde oksijen basıncı düşerse orak hücreli, kansızlık krizi ortaya çıkar. Uçağa bineceklerin dikkatli olmaları gerekir.

Orak Hücreli Kansızlığın Tedavisi Var Mıdır?

Orak hücreli kansızlığın kesin tedavisi yoktur. Krizlerin önlenmesi için kesin bir uygulama bulunmamaktadır. Ancak, kriz döneminde hastanın sıkıntısını azaltması, krizden en az zararla çıkılması için yapılacak bazı uygulamalar vardır.

Hastalığın zamanında tanınması kriz dönemlerinde hekime başvurularak tedavinin yapılması zorunludur.

Kırmızı Küre Erimesiyle Giden Kansızlıklar: Kırmızı kürelerin içerisinde glikoz altı fosfat denilen bir enzim bulunur. Bu enzimin eksikliği, kırmızı kürelerde erimelere neden olur. Cinse bağlı olarak geçen tiptedir. Erkeklerde tam olarak çıkar. Kadınlarda hafif biçiminde rastlanır. Genellikle akraba evliliklerinin sık olduğu kapalı toplumlarda yaygın olarak görülür. Hastalığın en önemli özelliği bazı ilaçların etkisi ile ortaya çıkmasıdır. Kırmızı küreler bu durumda parçalanmaya başlar. Parçalanma ürünlerinde olan bilurubun kanda artar. Kırmız kürelerden yaşlananlar daha kolay erir. Erime öylesine fazla olurki kemik iliği yenisini yaparak, yıkılanları yerine koyamaz. Bunun sonucunda da çok şiddetli kansızlıklar ortaya çıkar.

Vitamin B12 Eksikliğine Bağlı Kansızlıklar: Gerçek anlamda vitamin B 12 eksikliğine bağlı kansızlıklar çocuklarda enderdir. Klinik tablo yetişkindekine çok benzer. Aşırı derecede yorulma, solukluk, gelişme, yetersizliği ve ishal en sık görülen bulgulardır. Dil kırmızı, yangılı, bir görünümdedir. Vitamin B 12′nin eksikliği sinir sistemi üzerinde de etkisi vardır. Yürüme, görme bozuklukları, felçler de görülür. Felçler hastalığın çcı ileri dönemlerinde ortaya çıkar. Reflekslerde etkinlik kalkar. Ayak tabanı, kunt bir cisimle çizilmesi sonucunda, başparmaklar, ayak tabanına doğru büküleceği yerde yanlara doğru açılır. Bu merkez sinir sisteminde bir bozukluk bulunduğunu gösterir. Zamanında tanı konularak tedaviye başlanmalıdır.

Folik Asit Eksikliğine Bağlı Kansızlıklar: Karakteristik bulguları arasında halsizlik, solukluk ve çabuk yorulma sayılabilir. Dil ileri derecede kırmızı ve yangılıdır. Kansızlık şiddetlenir. Kan yaymasında normalden büyük kırmızı küreler, kan elemanları birbirinden farklı büyüklüktedir. Balık tenyası da bu tip kansızlık yapar. Ağızdan yapılan tedaviye kolay cevap veren bir kansızlık tipidir. Ancak tanısının zamanında konulması gerekir. Eğer tanı ve tedavide gecikilirse büyüme engellenir. Bu kansızlığın tedavisi ne kim denetiminde’yapılır.

Beslenme Bozukluğu Kansızlıkları: Beslenme yetersizliği sonucu kırmızı küre öncülerinin fazla olduğu kansızlık görülür. Özellikle çocuk ve bebekler arasında beslenme yetersizliği .yaygın toplumlarda bu kansızlıklar sık görülür. Folik asit ve vitamin B 12′nin yetersiz alınmasına bağlıdır. Tedavide demir, vitamin B G ve 12 ile birlikte yeterli protein ve kalori desteği de sağlanmalıdır.

Demir Eksikliğine Bağlı Kansızlıklar: Bir bebeğin normal beslenme düzeninde % 12 – 15 mg. demir bulunur. Bunun % 10u emilir. Demirin atılan bölümü ise günlük % 1 mg. dan azdır.

Beslenme nedenine bağlı demir eksikliği kansızlığı, daha çok altı ay ile 2 yaş arasında görülür. 3 yaşından sonra buluğ çağına kadar görülme sıklığı düşer. Bebekte önemli kanamalar, demir depolarının boşalmasına, demir eksikliği kansızlığının ortaya çıkmasına neden olur. Demir eksikliği kansızlığı barsak mukozasından, kimi zaman mide-bağırsak kanalındaki kanamalardandır. Kancalı kurt ve bir takım asalak hastalıkları da kansızlık nedeni olabilir.

Demir eksikliği kansızlığının en önemli belirtileri, solukluk, aşırı yorgunluk ve motor gelişmesinin yavaşlamasıdır. Çocuk, sıklıkla yağlıdır. Kasların tonusunda azalma vardır. Bu çocuklara şeker pancarı yedirildiğinde kirmızı renkte bir boyanın idrarla atılması tipiktir. Kırmızı kürelerin büyüklükleri normalden az olurken boyanmada aldıkları boyalar normalin altındadır. Demir eksikliği anemesinin diğer durumlardan ayırdedilmesi gerekir. Bazen demir yeterince bulunduğu halde, işlenmesini engelleyen bozukluklar da demir eksikliği kansızlığına benzeyen bir görünüm verebilir. Enfeksiyon hastalıkları da demirin hemoglobin yapısına katılmasını engeller. Demir şuruplarının hekimin önerdiği süre kullanılması gerekir. Çocukta değişimi, ebelerin vaptığı düzenli taramalarda belirlemektedir.

Çocukta demir eksikliği sonucu kansızlık belirtileri varsa, kontrol ve tedavisi hekim tarafından yapılır.

Kanın vücuttaki görevleri şunlardır :
a) Kan oksijeni dokulara taşır. Hücreler tarafından alınan oksijen enerjide kullanılır ve karbondioksit açığa çıkar.
b) Taşıdığı hormonlar, vitaminler ve inorganik maddeler aracılığı ile hücreler ve organlar uraandaki iletişimi ve düzeni sağlar,
c) Çeşitli hücrelerin yardımı ile vücudu yabancı maddelerin, mikroorganizmaların ve toksinlerin etkisinden korur,
d) Derin dokularda oluşan aşırı ısıyı vücut yüzeyine taşıyarak ısı alışverişini düzenler,
e) Gerektiğinde pıhtı oluşturur,

Kalp, gerektiği an, hareket ettirdiği kan miktarını beş kat artırabilir. En yüksek çalışmada bu verim dakikada 4,5 litreden 25 litreye çıkabilir. Bu çalışma, her 60 saniyede bir, vücuttaki bütün kanın birkaç katının kalpten geçmesi demektir. Bazen bu akış bile yeterli değildir.
Kasların daha fazla kanı başka organların zararına da olsa alırlar. Kalp verimi beş kat arttığı halde kaslar, 18 kez daha fazla kanla beslenirler.

Bu arada sindirim sistemi, böbrekler, deri gibi organlarda kan akışı azalır. Hızlı çalışmalarda, artış ve eksilmelerden hiç etkilenmeyen beyindir. Dinlenirken beyne dakikada 0,75 litre kan gider. Çok çalışmalarda da beyne giden miktar aynı kalır. Hızlı çalışmaların doruğunda kaslar kalbin yüksek veriminin % 88′ini alırlar. Oysa bu oran % 20′dir. Bunun ter-sine karın yöresi dinlenirken kanın % 24′ünü tüketir. Güçlü çalışmalarda ise bu oran % 1 ‘e düşer.

Öte yandan yere paralel duruş şeklinden dikey duruma gelince kalbe fazladan bir görev yüklenir. Sabah yataktan kalkan kişi, yatay durumdan dikey duruma geçtiği için kalbi yukarıya doğru kan gönderme zorunluluğundadır. Bu çalışma, yatay çalışmadan daha fazla güç gerektirir. Sabahları sık görülen baş dönmeleri bundandır.

Atardamar sistemi kanı kalpten dokulara götürerek, dokuları besler. Toplardamar sistemi ise, kanı dokulardan kalbe götürür. Toplardamar kanı oksijenden yoksundur. Çünkü besin maddeleri dokular tarafından alınmıştır. Toplardamar kanında, doku hüclerinin metabolizma artıkları vardır. Dokular bu artıkları toplardamar kanına vererek arınmış olur.