Gelincik, Boynuzlu Gelincik

Gelincik, Boynuzlu Gelincik

Gelincik (Papaverrhoeas)

Gelincikgiller familyasındandır. Diğer adları Gelin gülü, Karagöz, Gündüz gülü, Gelin kadın, Kapurcak…
25-90 cm boylarında, uzun, ince, tek gövdeli, bir yıllık, otsu bir bitkidir. Gövdesi dik ve tüylüdür. Beyazımsı sütlüdür. Salata olarak çiğ ya da yağda yumurta ile kavrularak yenen yaprakları dik ve uzunca tüylüdür; tabanda rozet, yukarda almaşık dizilişli, düzensiz parçalı haldedir. 4 taçyapraklı, 5-9 cm çapındaki çiçeklerini mayıs-temmuz aylarında açar.
gelincik
Genel olarak kırmızı, taban kısımları siyahtır. 1700 metre yüksekliğe kadar sürülmüş-sürülmemiş açıklık alanlarda görülür. Ama gelin bize gelinciği bir de Maurice Messegue dostumuz anlatsın: “Bayanlar, bakınız şu nazik gelinciklere! Bahçenize indiğinizde, doğanın insanlara şenlik olsun diye sunduğu bu kırmızı renkli gülüşleri toplamayı unutmayın. Bunlar, güneşle yıkanan yaz aylarının bayrak kırmızılarıdır. Bunlar, altın hasadın parlak kan rengi benekleridir. O, benim için yaşamın, neşenin, hazla dolmuşluğun ve mutluluğun simgesidir…”

Gelinciğin anayurdu Türkiye midir, yoksa Balkanlar mı, tartışmalıdır biraz; ama eski Mısır mezarlarında bile onun çiçeklerine rastlanmıştır.

Bileşiminde renk maddeleri, müsilaj, zamk, şekerler, roeadin alkaloiti bulunur. Çiçekler sabah nemi kalktıktan sonra özenle toplanıp, güzelim taçyapraklar berelenmeden, karartılmadan hemen kurutulur. Kapsüller de içindeki tohumlar dökülmeden taç yapraklar solar solmaz toplanır.

Bir fincan kaynar su içine bir tutam çiçek atılır, uykudan önce içilirse, rahat, dingin bir uyku sağlanır.
1 litre (5 bardak) su içine 7-8 kapsül konur kaynatılır ve yatmadan önce büyükler 4 çorba kaşığı, çocuklar 2 çorba kaşığı içerse uykusuzluk sorunu sona erer. Bu su gargara edilirse anjin ve öksürük ortadan kalkar.
Çiçeğin taçyaprakları balla karıştırılıp yenirse uykusuzluk; ve sinirlilik sorunu çözümlenir.

İçine bir avuç çiçek katılmış 1 litre suyla el ve ayak banyosu yapılırsa güçlendirici etki elde edilir. Taçyapraklarla demlenmiş gelincik çayı çocuklara kızamıkta ve bağırsak sancılarında iyi gelir. ‘Gelincik’in, bizim güzel ‘küçük gelin’in, belki saymayı unuttuğumuz başka marifetleri de vardır; ama bu kadarı bile yetmez mi dersiniz?..

“BOYNUZLU GELİNCİK”Boynuzlu Gelincik (Glauciıtm corniculatum)

Gelincikgiller familyasındandır. Diğer adlan Mahmuzlu gelincik, Boynuzlu haşhaş, Deniz haşhaşı, Çanak kıran, Çömlek çatlatan, Eşek lalesi, Gül fatma, Gül hatun, Gülgülüm.

30-50 cm boylarında, bir ya da çok yıllık, otsu bitkidir. Tabandaki yapraklar kemansı, tüysü bölmeli, yukarıdakiler yumuşak uzun tüylüdür. Yaz aylarında açan gösterişli çiçekleri tek tek ve uçlarda, turuncu ya da kırmızımsıdır, dip kısımları siyahtır. Meyvesi 10-20 cm boyunda çubuk ya da boynuz şeklinde, çok tohumlu bir kapsüldür.

Nadasa bırakılmış tarlalarla yol kenarlarında kendiliğinden yetişir. Park ve bahçe çiçeği olarak da yetiştirilir, yer değiştirmeye duyarlı olduğu için doğrudan tohumla ekilmelidir.

Bitkinin genelinde protopin, sanguinarin, glausin benzeri alkaloitler, tohumlarındaysa sabit yağ bulunur.
Kurutulmuş çiçekli ve yapraklı dallarının yatıştırıcı, öksürük kesici, uyku verici etkisi vardır. Nadiren uyutucu olarak kullanılır.

Yapraklarından hazırlanan ekstre (özüt) böcek öldürücüdür.
Halk arasında zehirli olarak bilinir; ama zehirlenmeler görülmez; keskin lezzeti yüzünden insanlar da, hayvanlar da yemezler.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ