Kadınlar » Aile Hukuku

Vesayetin Sona Ermesi

admin — Sun, 22 Feb 2009 16:08:42 +0000

Vesayet, bir kimsenin vesayet altına alınmasını gerektiren sebep ortadan kalkınca sona erer. Küçük üzerindeki vesayet küçüğün reşit olmasıyla kendiliğinden kalkar. Hapis halinde de cezanın sona ermesi vesayetin kendiliğinden kalkma sebebidir. Diğer hallerde ise mahkemenin ref (kaldırma) kararı vermesi gerekir. Hacir sebebi ortadan kalk-mışsa, mahcur ya da ilgililerden herhangi biri mahkemeden bu kararın verilmesini isteyebilir. Hacir sebebi akıl hastalığı ise, ref kararının verilebilmesi için bilirkişi (hekim) raporu gereklidir.
Vesayet sona erince, vasinin de görevi biter. Bu takdirde görevi sona eren vasi,
yönetim süresine ilişkin son ve kesin bir vesayet dairelerinin vesayet süresince
rapor hazırlayarak mahkemeye verir. devam eden görevleri sırasında küçük
Malları da mahkemeye veya hakkındaki veya mahcurun zarara uğramasına se-
bep olan eylem ve işlemleri sebebiyle dâ-
vesşyet ona ermiş kışı ya da nurasçüa,
rma teslim eder. Raporun mahkemece maz. Budâvâ kesin hesabm (son rapo-
incelenmesi ve onaylanması gerekir. Va- run) mahkemeye tevdiinden sonraki bir
sinin sorumluluğu asıl bu onayla gerçek- yıl içinde zamanaşımına uğrar. Rapor-
leşir. Kanun, “sulh mahkemesi vasinin dan sonra ortaya çıkan bir yolsuzluk
vazifesine hitam verir” (MK:M.435) de- tespiti halinde de, bunun öğrenildiği ta-
mektedir. Bununla birlikte, vasinin ve

Sahibi Belli Olmayan Malların İdaresi

admin — Sun, 22 Feb 2009 16:05:51 +0000

Kanunda vesayet kurumu düzenlenirken, sahibi belli olmayan malların idaresi veya bir kimsenin belli çıkarlarının korunması gibi hallerde, bu işleri mahkemenin gözetiminde yapacak kişilerden de bahsedilmiştir. Mahkeme tarafından, kanunda belirtilen durumlarda, yine kanunda gösterilen işlemi görmek üzere görevlendirilen bu kişilere kayyım denir. Kayyım tayinini gerektiren, durumların neler olduğu ve kayyımın görevlendirildiği işi hangi kurallara tabi olarak yapıp yürüteceği kanunda gösterilmiştir “Kanunî Müşavir” adı verilen temsilcilik kurumu da kayyımlığa ilişkin hükümler arasında düzenlenmiştir (MK. M.379).
Kanun, vesayet organları olarak tanımladığı organların, vesayet işlerini yürütürken “müdebbir bir müdür” gibi hareket edeceklerini ve böyle hareket etmeyerek kusur işledikleri takdirde, meydana gelen zarardan sorumlu olacaklarını kabul etmiştir. Bu sorumluluk, birinin ödeyemediği zarardan bir üstünün sorumlu tutulması şeklinde kademeli bir sorumluluktur (MK.M.412). Ayrıca vasi ve vesayet daireleri tarafından ödenemeyen zararları “hazine”nin tazmin yükümü vardır.

Mahkemece Tayin Edilen Vasinin Görevi

admin — Sun, 22 Feb 2009 16:01:57 +0000

Vasinin görevi
Mahkemece tayin edilen vasi, sulh mahkemesinin genel gözetimi altında, küçük ve mahcuru korumak, ona nezaret etmek, mallarını ve parasını muhafaza edip işletmek, vesayet altında bulunan küçük ise onu bakıp beslemek, eğitimini sağlamak gibi görevleri yapar. Ayrıca, hukukî işlemlerinde küçüğü veya mahcuru temsil etmek ve onun adına ve hesabına üçüncü kişilerle ilişkiler kurmak da vasinin görevleri arasındadır.
Vasi, vasilik görevine tayin edildikten sonra, küçüğün veya mahcurun mal varlığının bir defterini yapar. Gerekli hallerde bu defter, mahkemenin onayından geçecek resmî bir defter olarak yapılır. Bu deftere göre mal varlığının durumu tespit edildikten sonra vasi, sulh mahkemesince uygun görülecek zamanlarda veya yılda en az bir kere, vesayet altında bulunan kişinin hesap durumunu mahkemeye rapor eder. Vasinin, bu hizmeti karşılığında bir ücret isteme hakkı da vardır. Ücretin tutarını mahkeme belirler.

Vasinin işlemleri sulh mahkemesinin denetimine tabidir. Bu denetim, temyiz kudretine sahip olan küçük veya mahcurun veya herhangi bir ilgilinin şikayeti üzerine de yapılır. Sulh mahkemesinin şikayet üzerine verdiği kararlar aleyhine asliye mahkemesine itiraz olunabilir.
Vasi, vesayet altında bulunan kimse adına her çeşit hukukî işlemi yapabilir. Fakat, bağışlama, kefalet ve vakıf kurma bunun dışındadır. Bazı işlemler için ise sulh yargıcının onayı gerekir (MK.M.405′te yazılı işlemler). Kanuna göre, daha önemli olan bir kısım işlemler için, sulh yargıcından başka, asliye mahkemesinin de onayına gerek vardır.

Hacir Kararı

admin — Sun, 22 Feb 2009 15:59:29 +0000

Hacir kararı
Hacir kararım mahkeme verir. Mahkemeden bu kararı isteme yetkisi esas itibarıyla ilgili kişilerindir. Bununla birlikte, bazı hallerde adliye ve idare makamları da hacri gerektiren durumları mahkemeye bildirmekle yükümlüdürler.
Hacir kararını verecek mahkeme/sulh mahkemesidir. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle hacir kararı vermek için, mahkeme bilirkişiden rapor almak zorundadır. Bu raporda hacredilecek kimsenin mahkemece dinlenmesinin yararlı olup olmadığı da belirtilir. Öteki hallerde hacredilecek kimse dinlenir. Hapis sebebiyle hacirde ise buna gerek yoktur. Mahkemece verilecek hacir kararı derhal ilân edilir.
Sulh mahkemesi hacir kararıyla birlikte, mahcura bir vasi atar. Vesayeti gerektiren sebep küçüklük ise ayrıca bir hacir kararı gerekmediğinden, sulh yargıcı doğrudan vasi tayinine ilişkin kararı verir. Vasi, vesayet işlerini görmeye ehil bir reşit kişi olacaktır. Vasi olmada, küçük ya da mahcurun yakın kan ve sihri hısımlarının önceliği vardır. Bu konuda mahcura ya da küçüğe kişisel yakınlık ve ikametgah itibariyle yakında bulunma gözönünde tutulur. Ayrıca hacredilecek kişinin kendisinin veya ana ve babasımn istekleri de nazara alınır. Kanun, bazı kişilerin kendilerine verilecek vasilik görevini kabulden kaçınabile-ceklerini, bazılarının vasi olarak tayin edilmesinin de caiz olmadığını belirtiyor.

Aile Mallarına İlişkin Hükümler

admin — Fri, 20 Feb 2009 18:32:57 +0000

Aile malları
Aile mallarına ilişkin hükümler Medenî Kanun’un “ölü hükümleri”dir. Bunlar bizim uygulamamızda rağbet bulmayan “aile vakfı”, “aile şirketi emvali” ve “aile yurdu” gibi bir yardımlaşma ya da ekonomik faaliyet biriminin meydana getirilmesi ile ilgilidir.
Aile vakfı, aile bireylerinin eğitim ve öğretimine, donanımııia veya bunlar arasındaki yardımlaşmaya yönelik amaçlarla kurulan bir vakıf türüdür.
Aile şirketi emvali, bir mirasçılar grubunun, terekedeki paylarının tamamını ya da bir kısmım bırakarak veya buna başka mallar ilâve ederek kurdukları bir mal ortaklığıdır, özellikle bir bütün halinde işletilmesi sözkonusu olan miras malları dolayısıyla mirasçıların süreli veya süresiz olarak böyle bir ortaklık meydana getirmekte ortak çıkarları olabilir. Kanunda, bu tür ortaklığın yönetimi ve işletilmesi bakımından ayrıntılı sayılabilecek hükümler yeralmaktadır.
Aile yurdu ise tarımsal ya da sanayi işletmesi ihtiva eden bir taşınmazın veya bir meskenin, bir ailenin geçimi veya oturması için tahsisi ile kurulan bir birimdir. Mülk sahibi.kanunda öngörülen belli işlemleri yapmak suretiyle, taşınmazını böyle bir yurt haline dönüştürebilir.
Yukarıda değindiğimiz gibi, Medeni Kanun’un “aile malları” başlığı ile düzenlediği bu kurumlar, bizde rağbet görmemiştir. Bu sebeple MK. 322-345. maddelerinde yeralan hükümlerin ayrıntılı olarak açıklanması gerekli değildir.

Aile Kurumunda Ev Reisliği

admin — Fri, 20 Feb 2009 18:25:55 +0000

Ev reisliği hükümleri, esas itibariyle büyük aile tipi ile ilgili hükümlerdir. Kanuna, sözleşmeye ya da örfe göre bira-rada yaşayan kimseler, bu anlamda bir aile meydana getirirler. Bu birim içinde, kan hısımları, sıhrî hısımlar, işçiler, çıraklar hep birlikte bulunabilirler. Bunların hepsi üzerinde, kanun, gelenek veya sözleşme hükmü uyarınca bir başkanlık hakkı sözkonusu olur. Meselâ, bir çiftlikte birlikte yaşayan kimseler bu durumdadırlar. Bunların reisinin kim olacağı, kanundan, sözleşmeden ya da gelenekten çıkar.
Ev reisi birlikte yaşayanların tâbi olacakları kuralları belirler. Bunlara “evin kuralları” denir. Birlikte yaşayanların hepsinin çıkarları bu kurallar içinde gözetilir, özellikle eğitim, meslek ve ibadet ihtiyaçları ve özgürlükleri gözönünde tutulur. Ev reisi birlikte yaşayan kişilerin mallarma karşı da gereken özeni göstermek ve bu malları kendi eşyası gibi güven altında tutmakla yükümlüdür.
Ev reisinin en önemli ödevi, kendi başkanlığı altında bulunan küçük, kısıtlı, akıl hastası ve akıl zayıfı olan kişilere nezaret etmektir. 8u gibi kişilerin başkalarını tehlikeye düşürecek eylem ve davranışlarda bulunmalarını önlemek için ev reisi icabeden her türlü önlemi almak zorundadır. Bu gibi kişiler haksız fiil işleyerek başkalarının zarara uğramasına yol açmışlarsa, bundan dolayı ev reisi, kendi mal varlığı ile sorumlu olur. Bu sorumluluk “objektifleştirümiş kusur sorumluluğu “dur. Ev reisinin “kusursuzluğunu” ispatlaması yetmez. Sorumluluktan kurtulmak için ev reisi “gereken bütün önlemleri almış bulunduğunu” müspet olarak kanıtlamak yükünü taşır.
Yalnız büyük aile tipi bakımından değil, karı koca ve çocuklardan oluşan aile tipi bakımından da uygulanan bu sorumluluk hükmü, reşit olmayan çocukların işledikleri haksız fiillerden babayı (baba yoksa anayı) veli sıfatıyla sorumlu kılması açısından büyük önem taşır. Bu bakımdan oldukça geniş bir uygulaması vardır.

Aile Topluluğunda Nafaka

admin — Fri, 20 Feb 2009 18:19:53 +0000

Medenî Kanun’un 315-345. maddelerinde “geniş anlamıyla aile” denilebilecek bir toplulukla ilgili hükümler yeralmaktadır. Bundan önceki kısımlarda önce karı-koca sonra da karı-koca-çocuklardan kurulu aile birimi gözönün-,de tutulmuşken, burada daha geniş çevren bir aile birimi ile ilgili hükümlere yer verilmektedir.
Kanunda isabetli sayılmayacak “Aile” başlığı altında toplanan bu hükümler üç fasla ayrılmıştır: Nafaka, Ev Reisliği ve Aile Malları. Bunları kısaca inceleyelim.
Nafaka
MK.M.315′e göre “herkes, yardım etmediği surette zarurete düşecek olan usul ve füruuna ve erkek ve kız kardeşlerine muavenet ile mükelleftir.”
Bu maddede düzenlenen yükümlülük aile içi dayamşma ile ilgilidir. Belli kan hısımları arasında yoksul ve muhtaç duruma düşecek kimseye karşı, yakın hısımların bakım borcu olduğu kanunda belirtilmektedir.
Nafaka borcu, usul ve füru ile kardeşlere hasredilmiştir. Bunlar dışında kalan hısımlar arasmda nafaka yükümü ahlaken var olsa bile- hukuken yoktur. Usul füru her şeyden önce ana baba ile çocukları ihtiva eder; ama bununla sınırlı değildir. Torun ile dede, nine vb. arasmda da nafaka yükümü olabilir. Çünkü bütün bunlar usulfüru (dikey çizgi) hısımlarıdır. Kardeşlerin de birbirlerinden nafaka talep etmeleri mümkündür. Yalnız bunun için, kendisinden nafaka istenecek kardeşin “hali refahta” bulunması şarttır. Şu halde kendi geçimini ancak sağlayabilen kardeş nafaka yükümlüsü değildir.
Nafaka isteyebilmek için “zarurete düşmek” şartı vardır. Bunun sabit bir ölçüsü olduğu söylenemez. Çoğunlukla, nafaka isteyenin sosyal durumu gözönünde tutularak zaruret şartı değerlendirilecektir. Nafaka isteyen kimse, bu talebini, mirastaki tertip sırasına göre ileri sürmelidir. Meselâ, bir kimsenin çocuğu varken (ve nafaka verebilecek durumda iken) torunundan nafaka istemesi kabul edilemez. Ama, aynı sıradaki yükümlülerden birlikte nafaka istenebilir. Meselâ, bir anne, çocuklarının hepsinden birlikte nafaka talebinde bulunabilir.
Nafaka, esas itibarıyla nakden ödenecek bir irat şeklinde hükme bağlanır. Bunun aylık, üç aylık ya da yıllık olarak kararlaştırılması mümkündür. Olağan olan aylık ödeme şeklidir. Nafakanın tutarının ne olacağı somut olayın özelliklerine göre yargıç tarafından tespit edilir. Kanuna göre bu tutar “davacının geçinmesi için gerekli olan ve dâvâlının geliri ile de orantılı bulunan” bir tutardır. “Geçim” için ne miktar nafakaya muhtaç olunduğu davacının sosyal durumuna göre belirlenir. Dâvâlının geliri ile orantılı (mütenasip) olma da, onun geçim giderleri gözönünde tutularak tespit edilecektir.
Nafaka isteyebilecek kişi bir yardım kurumunda bakılmakta ise (Darülaceze gibi) nafaka dâvası bu tür kurumların yönetimi tarafından açılabilir. Kanuna göre ana ve babası belli olmayan çocuklar belediyelerce bakılırlar. Kimsesiz çocukların bakımı ve korunması ile ilgili özel mevzuat da vardır.

Sahih Olmayan Nesebin Sonuçları

admin — Fri, 20 Feb 2009 18:09:45 +0000

Sadece anasına sahih olmayan nesep bağı ile bağlanan çocuk onun soyadını alır, onun mirasçısı olur. Mahkeme velayeti de anaya verebilir. Buna karşılık, tanıma veya babalığa (kişisel sonuçlarıyla) hüküm suretiyle çocukla baba arasında gayrısahih nesep bağı kurulmuşsa, çocuk babanm soyadını alır. Baba, tıpkı sahih nesepli çocuğu gibi, çocuğuna bakmak, nafaka vermekle yükümlüdür. Çocuk babasına ve ailesine mirasçı da olur, fakat onun sahih nesepli çocuklarıyla birlikte mirasçı olursa, onların alacağı payın yarısını alır.
Baba yönünden sahih olmayan nesep ilişkisi kurulmuşsa, mahkeme, çocuğun velayetini anaya veya babaya verebilir. Bu takdirde, velayeti almayan taraf ile çocuğun kişisel ilişkilerini de mahkeme belirleyecektir. Gayrısahih nesebin sözkonusu olduğu hallerde velayet, sahih nesepten farklı olarak, kendiliğinden kurulmaz; yargıcın bir karar vermek suretiyle bunu belirlemesi gerekir.
Sahih olmayan nesep ilişkisinin düzenlenmesi ile ilgili bu hükümler çağdaş gereklere uygun değildir. Bu sebeple Medenî Kanun’da yapılması düşünülen değişiklikler için de kanunun bu konudaki hükümleri de ele alınmalıdır.

Babalık Davası

admin — Fri, 20 Feb 2009 17:41:50 +0000

Evlilik dışında doğan çocuğun anası ve çocuk, doğal baba aleyhine dâva açarak çocuğun babayla olan doğal ilişkisini hukukî bir ilişkiye döndürme talebinde bulunabilirler. Bu hukukî ilişki iki türlü olabilir: Birincisi, çocuk ile baba arasında bütün şahsî sonuçlarıyla “gayrı sahih nesep” bağının kurulduğu ilişkidir. İkincisi ise, doğal babanın çocuk lehine nakdî ödemelere mahkum edildiği ilişkidir. Birinciyi sağlayan dâvaya “kişisel sonuçlarla babalık dâvası”, ikinciyi sağlayan dâvaya ise “malî sonuçlarıyla babalığa hüküm dâvası” denir.
İki dâvanın ortak şartı, doğal babalığın tespit edilmesidir. Evlilik dışı doğum halinde ana ve çocuk, doğumdan itibaren bir yıl içinde bu dâvayı açmalıdırlar. Dâva, baba veya mirasçıları aleyhine açılır. Henüz doğum vâki olmadan da dâva açılmasına gerek vardır.
Kanun, doğal babalığın tespiti açısından pratik değeri olan bir karine koymaktadır MKM.301′e göre “Doğumdan evvel üçyüzüncü gün ile yüzsekseninci gün arasında dâvâlının çocuğun anasıyla cinsel ilişkide bulunduğunun sabit olması babalığa karine teşkil eder.” “Babalık karinesi” denen bu karine, çocuğun ana rahmine düştüğü sürede (ihtibal müddeti) anayla cinsel ilişki kuran dâvâlının çocuğun babası olması ihtimaline dayanır. Bununla beraber, dâvâlının baba olması ihtimalini bertaraf edecek “ciddî şüpheler” varsa (meselâ ananın bu sürede başkalarıyla da cinsel ilişki kurduğu sabit olmuştur) bu karineye dayanılamaz. Ayrıca, ananın gebe kaldığı zaman “iffetsizlikle melûf” olduğu sabit olursa, yine karine değerini yitirir.
Gerek babalık karinesine dayanılarak, gerekse başka kanıtlara başvurulmak suretiyle (kan muayenesi, antropobiyolöjik incelemeler gibi) çocuğun dâvâlının ürünü olduğu tespit edilirse, babalık dâvasının en önemli aşaması geçilmiş olur. Bundan sonra, babalık dâvasının “kişisel sonuçlarıyla babalığa hüküm” verilmesi suretiyle mi, yoksa sadece “malî sonuçlarla “mı biteceği, kanunun aradığı diğer şartlara bağlıdır. Doğal baba aleyhine, çocuğu kendisine gayrısahih nesep bağıyla bağlayacak “kişisel sonuçlarla babalığa hüküm” şeklinde bir kararın verilebilmesi için şu şartlar bulunmalıdır: Doğal baba anaya evlenme vaa-detmiş olmalı yahut cinsel ilişki bir suç teşkil etmeli yahut da ana üzerindeki nüfuzun kötüye kullanılması suretiyle kurulmuş olmalıdır. Bu şartlardan biri varsa, doğal baba aleyhine “bütün kişisel sonuçlarla babalığa” hükmedilir. Yani, çocuk ile baba arasında “gayrısahih nesep ilişkisi” kurulmuş olur. Bu, şartlardan hiçbiri yoksa, çocukla olan doğal bağlantısı tespit edilmiş olan dâvâlı aleyhine babalığa hükmedilmez; sadece “nakdî ödemeler” şeklinde bir karar verilir.
Nakdî ödeme çocuğa, rüşte kadar devam etmek üzere nafaka verilmesidir. Babalık dâvalarında yalnız çocuk lehine değil, ana lehine de gerek maddî gerekse manevî tazminata hüküm verilebilir.

Evlilik Dışında Doğan Çocuğun Babası Tarafından Resmi Olarak Tanıması

admin — Fri, 20 Feb 2009 17:34:20 +0000

Evlilik dışında doğan çocuk babası tarafından veya babanın ölümü yahut temyiz kudretini kaybetmesi halinde babasının babası tarafından tanınabilir. Tanıma resmî bir senet yapılarak veya vasiyetname düzenlemek suretiyle gerçekleşir ve nüfus memurluğuna bildirilir. MK.292′ye göre birbirleriyle evlenmeleri yasak olanlardan veya evli erkek ve kadınların zinasından doğan çocuklar tanınması.
Tanıma, çocuğa, babaya karşı bir hısımlık ilişkisi sağlar. Bu ilişki, yukarıda belirttiğimiz gibi, gayrısahih nesep ilişkisidir.
Kanunun ana ve çocuğa, tanımaya itiraz hakkı vermiştir. Bunlar, tanıyanın baba veya büyükbaba olmadığını yahut tanımanın çocuk çin zararlı olduğunu ileri sürerek tanıma işlemine itiraz edebilirler, itiraz Viflkkmm, tanıma işleminin öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde kullanılması gerekir. Bu itiraz mahkemeye yapılır. Bunun üzerine tanıyan kimse, itirazın kaldırılmasını üç ay içinde dâva etmek zorundadır. Bu süre geçirilirse, tanıma işlemi değerini yitirmiş olur.
Tanımaya itiraz hakki hazineye ve ilgililere de verilmiştir. Bunlar da üç ay içinde dâva açarak, tanıyanın baba veya büyükbaba olmadığını kanıtlamak kaydıyla tanıma işlemini etkisiz bırakabilirler.