Aşı nedir?

Canlı fakat hastalık yapma gücü azaltılmış veya öldürülmüş (inaktive edilmiş) mikropların vücuda verilmesi ile bağışıklık sisteminin canlandırılmasıdır.

Aşılamanın önemi nedir?

Aşılama bütün dünyada yaygın olarak kullanılan bazı hastalıklara karşı korunma tedbiridir.

Bebek ölümlerinin çoğu bulaşıcı hastalıklara bağlıdır. Etkili bir aşılama programı ile bu hastalıkların önlenmesi mümkündür. Bu nedenle aşılama çalışmalarına önem verilmesi ve bağışıklama konusunda daha iyi yöntemlerin geliştirilmesi bebek ölümlerini büyük ölçüde azaltacaktır.

Yapılan araştırmalara göre her yıl 0-5 yaş arasındaki milyonlarca çocuk, aşı ile önlenebilir hastalıklardan ölmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde doğan bebeklerin %1′i yenidoğan tetanozundan, %2′si boğmacadan, %3′ü kızamıktan ölmekte; %0,5′i çocuk felcinden sakat kalmaktadır. Ülkemizde de her yıl onbinlerce çocuğun aşı ile korunalabilen hastalıklardan öldüğü tahmin edilmektedir.

Ülkemizde uygulanan aşı takvimi nasıldır?

Bir ülkede uygulanacak aşıların seçiminde, o toplumda aşı ile korunalabilecek hastalıkların sıklığı, aşının etkinliği ve bu aşılamayı yapacak sağlık örgütünün kaynaklan gözönüne alınır. Buna göre ülkemizde de bazı aşıların yapılmasına öncelik verilmesi gerekmektedir.

Doğumu izleyen günlerde B tipi sarılık aşısının birinci dozu yapılır. İlk dozdan bir ay sonra ikinci doz (2.ayda), ikinci dozdan 5 ay sonra (6.ayda) üçüncü doz kas içine uygulanır. Daha sonra sadece risk gruplarında beş yılda bir test yapılarak gerekirse tekrarlanır. Yenidoğan döneminde B tipi sarılık aşısı başlanmamış olan bir çocuk sağlık ocağına gelmişse, karma aşıları ile birlikte aynı doz şeması farklı bölgelere aynı anda uygulanabilir (Çocuklarda aşı takvimi çizelgesi).

2.ayın sonunda BCG (verem) aşısı sol omuza cilt içine uygulanır. Daha sonra ilkokul 1.sınıfta tekrarlanır. Genel olarak BCG aşısının tüberkülozda (verem) koruyucu etkisinin %70-80 oranında olduğu kabul edilir.

İnsanlarda bu aşının en büyük yararı, miliyer tüberküloz ve tüberküloz menenjit gibi hastalığın ağır komplikasyon-larınm gelişmesini büyük ölçüde azaltmasıdır. BCG aşısının diğer aşılarla birlikte uygulanmasının bilinen bir sakıncası yoktur. Bu nedenle 2.ayın sonunda BCG aşısı ile birlikte DBT (Difteri-Boğmaca-Tetanoz) karma aşısı vo ağızdan polio (çocuk felci) aşısı da uygulanmalıdır.

DBT karma aşısı kol ya da bacak adalesi içine yapılırken, çocuk felci aşısı ağızdan damla şeklinde uygulanır DBT ve ağızdan çocuk felci aşısının ikinci dozu ilk dozdan bir ay sonra, yani 3.ayda, üçüncü dozu ise 4.ayın sonunda yapılır.

9. ayın bitiminde kızamık aşısı cilt altına veya kas içine uygulanır.

DBT karma ve ağızdan çocuk felci aşısının dördüncü dozu üçüncü dozdan bir yıl sonra yapılır. Bundan sonra pekiştirme, yani bağışıklığı canlandırma dozlarına şöyle devam edilir; İlkokul 1.sınıfta ağızdan çocuk felci aşısı, DT (boğmacası çıkarılmış difteri-tetanoz karma aşısı) ve daha önce de bahsedilen verem aşısı yapılır.

İlkokul 5. sınıfta erişkin tipi difteri aşısı içeren difteri-tetanoz (dT) uygulanır. Lise 1 .sınıfta dT veya elde dT yoksa yalnız tetanoz (T) yapılır. Ayrıca dT veya T aşısının her on yılda bir tekrarlanması önerilir.

O Yapılması faydalı olan diğer aşılar nelerdir?

1) Kızamık-kızamıkçık-kabakulak (MMR) aşısı: Bu

üçlü aşı ile kabakulak ve kızamıkçığa karşı koruyuculuk sağlanmakta, ayrıca kızamık aşısının tekrarı da yapılmış olmaktadır. İdeali 15.ayda olmakla birlikte 9.ayda kızamık aşısı yapılmamış ise bu aşı 12-15 ay arasında da yapılabilir.

4-6 yaş arasında ikinci dozun uygulanması bu hastalıklara karşı muhtemelen ömür boyu bağışıklık sağlamaktadır.

Kabakulak, kızamık ve kızamıkçık gibi hastalıklar çocukluk çağında bir kez geçirildiğinde ömür boyu bağışıklık bırakan hastalıklardır. Eğer bu hastalıkların geçirildiği kesin olarak biliniyorsa geçirilen hastalığa karşı yeniden aşılamak gereksizdir. (Oysa difteri, tetanoz, boğmaca ve çocuk felci gibi hastalıkları geçirmiş olsalar bile, bu çocuklara iyileştikten sonra aşılama yapılmalıdır veya kaldığı yerden devam edilmelidir. Sadece boğmaca aşısı yaş ilerledikçe yan etkileri olacağı için 6 yaşın üzerinde yapılmaz.)

2) Hemofilus influenza tip b (Hib) aşısı:

Bugün için sağlık ocaklarında mevcut olmayan, ancak imkanı olan tüm sağlıklı çocuklara da tavsiye edilen bir aşıdır. Bu aşı çocuklarda orta kulak iltihabı, zatürre ve bazen de menenjit gibi çok sayıda sistemik hastalığa neden olabilen hemofilus influenza tip b (Hib) adındaki mikroba karşı korumaktadır. İlk 6 ay içinde (bebeklik döneminde) uygulanırsa; 4-8 hafta (1-2 ay) ara ile 3 enjeksiyon, 3.doz-dan 1 yıl sonra (15-18 aylıkken) tekrarı yapılır.

6-12 aylık çocuklarda başlanacak ise 4-8 hafta arayla 2 enjeksiyon, 2.dozdan 1 yıl sonra tekrarı yapılır.

1-5 yaş arası çocuklarda tek enjeksiyon yeterlidir.

Beş yaşından sonra sadece invaziv (ağır) Hib hastalığı yönünden risk taşıyan, dalağı herhangi bir nedenle çıkarılmış olanlar ve orak hücreli kansızlığı olan çocuklarda aşı uygulaması önerilir. Bu istisnai durumlar dışında 5 yaşından sonra aşı yapılması gerekmez.

Hib aşısının uygulamaya girmesinden ve özellikle rutin aşılama şemalarında yer almasından sonra, Hib menenjiti sıklığında çok belirgin bir azalma saptanmıştır. Bu sayede gelişmiş ülkelerde bu hastalığın kökünün kazınması noktasına yaklaşılmıştır.

3) A tipi bulaşıcı sardık aşısı (Hepatit A aşısı):

2 yaşından sonra uygulanır. İlk aşı dozunu takiben 6-12 ay sonra uygulanan 2.enjeksiyon ile etkili bir koruyuculuk sağlanır.

Hepatit A aşısı henüz hiçbir ülkede rutin olarak uygulanmamaktadır. Rutin aşılama ancak hepatit A sıklığı düşürülürse gündeme gelebilir. Şu anda sadece risk gruplarının aşılanması önerilmektedir.

-► Çocuk bakım evinde kalanlar ve çalışanlar,

-> Akut hepatit Alı hastalarla aynı evde yaşayanlar ve yakın teması olanlar,

-» Temizlik işçileri,

–> Gıda sektöründe çalışanlar ve

-> Sağlık personeli gibi gruplar aşının yapılması önerilen risk gruplarıdır.

4) Suçiçeği (Varisella) aşıss :

Cilt altına uygulanır ve 12 ayın üzerindekilere yapılır. 12 ay ile 13 yaş arasındakilere tek doz, 13 yaşından büyüklere bir ay arayla 2 doz önerilir.

Su çiçeği erken çocukluk döneminde, büyük çocuklarda ve erişkinlerde ağır seyrettiği için, hastalığı geçirmemiş sağlıklı çocukların suçiçeği aşısı ile aşılanmaları bir çok hekim tarafından önerilmektedir.

Ayrıca enfeksiyonun büyük risk taşıdığı kişiler örneğin sağlık personelinin ve immun suprese (bağışıklık sistemi baskılanmış) kişilerin, ev-içi temas olasılığı nedeniyle aşılanması önerilmektedir.

Yine hastalığı geçirmemiş, fakat hastalığa maruz kalma riski yüksek olan kişilerin ve çocuk doğurma yaşındaki kadınların da aşılanması uygun olur.

5) Grip (İnfluenza) aşısı :

6 aydan büyük, risk faktörlerini taşıyan çocuklar için aşının sonbaharda yapılması önerilmektedir. Koruyuculuk süresi bir yıldır.

Risk grubuna girenler düzenli tıbbi takibi gerekli olanlardır.

-> Astım veya diğer kronik akciğer hastalıkları,

-> Önemli kalp hastalıkları,

-> Bağışıklık sistemi baskılanmış veya baskılayıcı tedavi alanlar,

-► Uzun süre aspirin tedavisi gerektiren romatoid artrit, Kavvasaki hastalığı olanlar,

->  Diabet (şeker hastalığı), -> Kronik böbrek yetmezliği,

-> Kronik metabolik hastalığı olanlar önerilen hasta gruplarıdır.

Ayrıca influenza ile enfekte olma şansını azaltmak isteyen herhangi bir kişiye de grip aşısı yapılabilir. Yakın temasın olduğu okul, yatılı eğitim veren kurum ve spor takımının elemanlarına aşılama önerilebilir.

Çocuklarda Aşı Takvimi Çizelgesi

Doğumda hemen : Hepatit B

1. ay aşısı : Hepatit B

2. ay aşısı : Karma (DBT-Çocuk felci) + Verem , Rotavirüs(1.) ve Pnömokok(1.)

3. ay aşısı : Karma (DBT-Çocuk felci), Rotavirüs(2.) ve Pnömokok(2.)

4. ay aşısı : Karma (DBT-Çocuk felci), Pnömokok(3.)

6. ay aşısı : Hepatit B

9. ay aşısı : Kızamık (kaldırıldı)

12. ay aşısı : Kızamık, kızamıkçık, kabakulak

12 – 14 ay aşısı : Suçiçeği

12-15 ay aşısı : Pnömokok (4)

18. ay aşısı : Karma (DBT-Çocuk felci)

24. ay aşısı : Hepatit A

30. ay aşısı : Hepatit A

4-6 yaş arası aşısı : Kızamık, kızamıkçık, kabakulak

4-6 yaş arası aşısı : DBT-çocuk felci

4-6 yaş arası aşısı : Suçiçeği

Ancak rutin immunizasyon şeklinde uygulanması bugün için gerekli değildir.

Altı ay üç yaş arasındaki çocuklar için ilk defa aşılanıyorsa bir ay ara ile iki yarım doz, daha önce aşılanmış ise bir yarım doz yapılır.

İlk defa aşılanan 3-9 yaş arasındaki çocuklara bir ay ara ile iki tam doz, 9 yaşın üzerinde ise tek tam doz; uygulanması yeterlidir.

Çocuklara hizmet veren sağlık personeli, yüksek riskli çocuklar ile temas halinde olan diğer çocuklarında aşılanması önerilebilir.

Bazı özel durumlarda uygulanan aşılar var mıdır?

Bazen bulaşıcı hastalık salgınlarında, normal zamanda yapılmayan aşıları uygulamak gerekli olabilir. Kolera ve tifo aşısı gibi aşılar buna örnek olarak gösterilebilir. Bu aşıların, hastalıkların salgın olarak görüldüğü bölgelere seyahat etmeden önce yapılması uygun olur.

Pnömokök ve meningokok aşıları da bu enfeksiyonlar için risk taşıyan çocuklara 2 yaş üzerinde hekim tarafından önerilen aşılardır.

Kuduz aşısı:

Kuduz, sonu daima ölümle biten korkunç bir hastalıktır. O nedenle kuduz ya da kuduz şüphesi olan hayvan tarafından ısırılma durumlarında acil yapılması gereken 3 tedbir vardır.

1)  Mümkün olan en kısa zamanda yaranın sabunlu ve antiseptik solüsyonlar gerekir.

2)  İnsan kuduz immunglobulini (HRIG) kilo başına 20 Ünite (İÜ) yara içine ve çevresine tatbik edilir.

3)  1 mi human diploîd celi vaccine (HDCV) adı verilen insan hücrelerinde üretilmiş virüsten elde edilen kuduz aşısı, büyük çocuklarda ve erişkinlerde omuz adalesi içine, küçük çocuklarda uyluk adalesi içine 0, 3, 7, 14 ve 28. günlerde toplam 5 doz uygulanır.

Hamile annelerin aşılanması sakıncalı değil mi?

Genel olarak hamilelerin canlı virüs aşıları ile aşılanması sakıncalıdır. Bunun iki istisnası vardır. Gerekli olduğu durumlarda sarı humma aşısı ve yakın zamanda çocuk felci hastalığına maruz kalma riski varsa (ülkelerarası seyahat durumunda salgın varsa ve gebeye bulaşma ihtimali fazla ise) ilk 3 aydan sonra çocuk felci aşısı da yapılabilir. Mutlaka gerekiyorsa inaktif çocuk felci aşısı tercih edilmelidir.

Canlı aşı yapılmış anne adaylarının üç ay içinde gebe kalmamaları da önerilmektedir.

Yenidoğan tetanozu ülkemizde oldukça sık görülen, tedaviye rağmen ölüm oranı yüksek, ancak aşılama ile korunulması mümkün olan hastalıklardandır. Özellikle riskli bölgelerde hamile annelere bir ay ara ile 2 doz tetanoz aşısının uygulanmasıyla yenidoğan bebek tetanozdan korunmuş olur.

Ayrıca hamilelere gerekli görüldüğü hallerde 3. aydan sonra B tipi hepatit aşısı ve kuduz aşısı da yapılabilir.

Özet olarak gebelikte hiçbir aşı gereksiz yere uygulanmamalıdır. Sadece anne önemli bir hastalığa karşı bağışık değilse ve bu hastalıkla karşılaşma riski çok yüksek ise, hastalığın ve aşının doğacak bebek üzerindeki etkilen göz önüne alınarak doktor tarafından karar verilmeli, mümkünse aşıların inaktif şekilleri seçilmeli ve gebeliğin ilk 3 ayında yapılmamalıdır.

Aşılar arası sürenin önemi nedir?

Bazı aşılarda yeterli bağışıklık oluşturmak ve bağışıklığın aynı düzeyde devam etmesini sağlamak için, aşının belirli aralıklarla tekrar edilmesi, pekiştirme dozlarının yapılması gereklidir.

Bu aşılar arasındaki sürenin önerilenden herhangi bir nedenle uzun olması, sağlanacak bağışıklık düzeyini genel olarak fazla etkilememektedir. Yani pekiştirme dozlarının yapılmasında herhangi bir nedenle gecikme olursa, aşı programının yeniden başlanmasına veya fazladan bir doz aşı yapılmasına gerek yoktur, aşı programına bırakıldığı yerden devam edilmelidir.

Bunun tersine, önerilenden daha kısa aralıklarla aşı yapılması, meydana gelen antikor (savunma cisimcikleri) düzeyini azaltarak, yeterli bağışıklık sağlanamamasına neden olabilir. Bu nedenle önerilenden daha kısa bir süre geçtikten sonra yapılan rapel (hatırlatma dozu) aşılar sayılmamalı, önerilen zaman geldiğinde tekrar edilmelidir. En doğru uygulamanın ülkemiz için belirlenen aşı takvimine tam olarak uyulması olduğu unutulmamalıdır.

Çocukluk çağı kombine aşıları nelerdir?

Çocukların aşı ile korunulabilir hastalıkların tümünden korunması, ilk yıl içinde yaklaşık 14-15 enjeksiyon yapılması ile mümkün olmaktadır. Bu da beraberinde sağlık kuruluşunun çok sık ziyaret edilmesini gerektirmektedir. Enjeksiyon sayısı ve ziyaret sıklığının fazla olması ailelerin aşıya uyumunu azaltabilmekte ve maliyeti arttırmaktadır. Bunun çözümü birden çok antijenin beraber verildiği kombine aşılardır.Kombine aşılar enjeksiyon sayısını ve sağlık kuruluşu ziyaret sayısını azaltması ile birlikte aşı programının basitleştirilmesini sağlar.

Ayrıca aşıya uyumu aşılama oranlarını arttırarak hastalık kontrolünü daha İyi sağlar. Aşılama maliyetlerini de azaltabilir.

Günümüzde lisans almış ve kullanımda olan bazı konv aşılar şunlardır:

DaBT (aselüler boğmaca içeren karma aşı)’nın tercih edildiği durumlar şunlardır.

1)  DBT (tam hücreli boğmaca içeren karma aşı) sonrası aşağıdaki tabloların oluşması halinde aşı takvimi DaBT ile sürdürülmelidir.

a)  Çığlık atarak 3 saat sürekli ağlama

b) 72 saat içinde havale geçirme

c) 40.5 ^QC üzerinde ateş

d)  Ensefalopati (şuur kaybına yol açan beyin hasarı) gelişmesi

2)  Progressif nörolojik hastalıkları (İlerleyici beyin hastalıkları) olan bebeklerin tüm karma aşıları DaBT ile yapılmalıdır.

Aşılar hakkında son söz

Geleceğimizin güvencesi olan çocuklarımızı sağlıklı olarak yetiştirebilmek için aşı ile korunabilir hastalıklara karşı zamanında aşılamaya özen göstermeliyiz.

Yakınlarımıza, tanıdıklarımıza aşılamanın önemini anlatmalıyız.

Sağlık kuruluşlarında parasız olarak sunulan bu hizmetten en iyi şekilde yararlanmalıyız.

Aşıların kısırlığa yol açtığı şeklindeki tamamen uydurma olan söylentilere inanarak aşıları ihmal etmek çok büyük bir yanlışlıktır.

Ek besinlere başladıktan sonra da bebeğe anne sütü vermeye devam edilmelidir. Çünkü anne sütü hem besleyici değeri yüksek mükemmel bir besin, hem de bebekleri başta ishal olmak üzere çeşitli bulaşıcı hastalıklardan koruyan eşi bulunmaz bir bileşimdir, Bebeği emzirmenin annenin memelerinin aklini bozduğu inancı doğru değildir. Çünkü bebek ne kadar çok emzirilirse, memede o kadar fazla meme dokusu çelişmektedir. Ayrıca meme bezleri dolmasına rağmen  boşaltılmazsa meme bezleri harap olur. Bunların uymun yağ dokusu alarak memeler yumuşar, aşağı sark.u vo şekilleri bozulur.

Yine yapılan bazı araştırmalarda bebeklerini emziren annelerde meme kanserine emzirmeyen annelere göre çok daha az raslandığı gösterilmiştir.

► Başlangıçta muhallebi, püre gibi yumuşak gıdalar tercih edilmelidir.

Ek gıdalara haşlarken dikkat edilecek noktalar nelerdir?

Ek gıdaların hazırlanmasında kullanılan kap ve su temiz olmalıdır.
3 aydan önce, 6 aydan geç ek gıdalara başlanmamalıdır.

Herhangi bir ek gıdaya başlanırken, önce azar azar (günde 1-2 tatlı kaşığı) başlanır.

Yeni gıdalar genellikle birer birer ve haftada bir çeşit gıda olacak şekilde başlanır.

Yeni bir gıda çocuk tarafından istenmezse zorlanmamalıdır. Belirli bir süre sonra bu gıda yeniden denenmelidir. Ya da bu yiyecek çocuğun sevdiği başka bir yiyecek içine karıştırılarak verilebilir.

İlk başlanacak ek besinler yoğurt, elma veya şeftali püresi, pirinç unu ve sütle hazırlanmış muhallebidir.

Yeni gıdalar çocuk açken denenmelidir. Çocukla konuşarak, ara ara okşayarak beslemelidir.

Beslenme sırasında çocuğun dikkatini dağıtabilecek konuşma ve gürültülerden kaçınılmalıdır.

9.aydan başlayarak çocuk kaşığı kendisi kullanmak, elde yenebilecek gıdaları eline alıp yemek isteyebilir. Yiyeceğinin çoğu yedirildikten sonra alıştırmak için geriye kalan kısmı, çocuğun kendisi yemesi sağlanmalıdır. Döküp saçmasına, yüzüne gözüne bulaştırmasına göz yumulmalıdır.

Ek gıdalar ilk denenmeye başlandığında bebek öğürerek cevap verebilir. Eğer gıda iri partiküller içeriyorsa, iyice ezilip homojen hale getirildikten sonra daha az miktarlarda yeniden denenmelidir..

Bazı bebeklerde beslenme işleminin sonuna doğru öğürme refleksi görülebilir. Bu durum çocuğun doyduğunun bir işaretidir.

Çocuk yiyecek maddeleri ile oynamaya başlamışsa, doymuş olduğuna karar verilir ve yedirmek için zorlama yapılmaz.



Ek gıdalara başlama sırası nasıl olmalı?

♦ Meyveler cam rende kullanılarak püre haline getirilir. Böylece vitaminlerini kaybetmezler. Bebeğe mevsimine göre uygun meyve püreleri 4.aydan itibaren verilir.

♦ Muhallebi 4-6 aylıkken başlanıp, 18.00-20.00 saatleri arasında verilir.

♦ Yoğurt genellikle ikindi öğünü olarak, muhallebi yerine de verilebilir.

♦ Sebze püresi ve çorbası, 5-6. aylarda muhallebiye başladıktan 1-2 hafta sonra, genellikle öğle öğününde, 1-2 tatlı kaşığı başlanarak verilir.

♦ Sebze mamaları taze pişirilmelidir. Ispanak pişirilir pişirilmez tüketilmelidir. Patlıcan, besleyici değeri olmadığından bebeklere verilmemelidir.

• İlk 1 -2 hafta sebzelerin suyu, daha sonra koyu püresi verilir. Daha sonra tek tek verilmeye başlanır.

• Sebzeler iyi pişirilmeli, tel süzgeçten geçirilerek gaz yapmaları önlenmelidir. Haşlama suyu ile birlikte bebeğe verilmeli, baharatsız ve iyi pişmiş olmalı, taze hazırlanmalıdır.

♦ Yumurta

Katı pişmiş yumurta sarısı 6. ayda yarım çay kaşığı verilerek başlanır. Yavaş yavaş miktarı arttırılır. 8-10 günde tam bir yumurta sarısına geçilir. Yumurta sarısı alıştırma döneminde katı, daha sonra kayısı kıvamında verilebilir. 9. aydan önce yumurtanın beyazı verilmemelidir.

♦ Et

■ İki kez çekilmiş, sinirsiz-yağsız dana eti kullanılır. Kendi suyunda pişirilip önce sebze mamalarına eklenir. 9. aydan itibaren köfte olarak verilebilir.

► 7-8 aylıktan itibaren iyice pişirilmiş, çatalla ezilmiş karaciğer ve tavuğun didiklenmiş, haşlanmış beyaz eti, öğle öğününde verilebilir (15 günde bir).

♦ Beyin verilmesi yararsızdır

Meyve püresi nasıl hazırlanır?

Çocuğa verilecek ilk meyve; mevsimin olma veya şeftalidir. Meyveler iyice yıkanır, kabuklan .oyulur, cam rendede rendelenir. Günde 1-2 kez öğün aralarına verilir. Meyve pürelerine şeker eklenmemelidir, Muyve püreleri yoğurt ile karıştırılarak bir öğün verilir.

O Sebze çorbası nasıl hazırlanır?

Birinci hafta (Sebze çorbası): 4 su bardağı su, 2 orta boy havuç, 1 orta boy patates, 1 tatlı kaşığı pirinç konarak 45-50 dakika ağzı kapalı kapta pişirilir. Düdüklü tencerede pişirecekseniz 1 su bardağı su ve 15 dakika pişirmek yeterlidir. Tel süzgeç veya blendırdan geçirilir Bu sulu çorba önce yarım çay bardağı ile başlanır, çocuğun isteğine göre yavaş yavaş arttırılarak verilir. Doyacak miktarda yiyebilene kadar öğünler anne sütü ile tamamlanır.

İkinci hafta (basit sebze püresi): Yukarıdaki gibi daha az su ile ve 1 tatlı kaşığı zeytinyağı konarak pişirilir. Havuçlar, patatesler tamamen ezilerek püre haline getirilir.

Üçüncü hafta (karışık sebze püresi): Mevsim sebzeleri eklenerek içerik zenginleştirilir. Küçük kaplarda 1-2 gün dolapta saklanabilir. Ancak yeşil yapraklı sebze içeren çorbalar bir kereden fazla ısıtılmamalıdır. Bu dönemde hazırlanan sebze püresine tepeleme bir çorba kaşığı kıyma (3 kez çekilmiş) eklenebilir.

Muhallebi nasıl hazırlanır?

1 su bardağı pastörize inek sütü, yaklaşık 3 tatlı kaşığı pirinç unu, 2 tatlı kaşığı şeker ile yapılır. Pirinç unu, soğuk sütün bir kısmı ile iyice ezilir. Kalan süt eklenir ve karıştırılarak pişirilir. İnmeye yakın şeker eklenir.

Hazır mama (Formül süt) ile hazırlanışı: 1 su bardağı su ve yaklaşık 3 tatlı kaşığı pirinç unu karıştırılarak su muhallebisi yapılır. Ateşten indirilir, hafif soğuduktan sonra 6 ölçek hazır mama toz halinde katılır. Gerekirse tel süzgeçten geçirilir.

Ateş

Eğer çocuk emiyorsa emzirmeye devam edin. Özellikle suyu kaynatıp soğutulduktan sonra verin. Her çeşit sıvı içeceği deneyin. Eğer çocuğunuz çok miktarda içemiyorsa kısa aralıklarla az az verin. Doktorunuza danışmadan aspirin vermeyin.

Bebeklerin Hastalık Döneminde Beslenme

Yemeği unutun. Çocuğunuz istediği zaman, biraz sıvı vermeyi deneyin. Bebeğinizin midesi düzelene kadar, yavaş yavaş miktarı ve beslenme aralarını arttırın. Karbonatsız soda, nane ve şekerli çayla başlayıp, mide düzelirse hafif katı yiyeceklere başlayın. Eğer kusma başlarsa, tekrar sıvıya dönün. İkinci gün devam ederse doktora başvurun.

İshal

Çocuk anne sütü ile besleniyorsa emzirmeye devam edin. İnek sütü veriyorsanız yerine yoğurt verin. Bol kaynamış soğumuş su, bu su ile yapılan tuzlu ayran, açık çay ile elma, şeftali, koruk, kızılcık gibi meyveleri ezip suyunu çıkararak verin. Kaybettiği vitamin ve mineralleri yeniden kazanması için havuç çorbası yapın. Bebeğe iyi gelecek yiyecekler, biraz tuzlanmış, haşlanmış patates, yoğurtlu pirinç lapası, yoğurt, muz ve elma rendesidir. Çocuğunuz altı aylıktan ufaksa doktorunuza danışın.

Her zaman hatırda tutmanız gereken diyet:

Yoğurt, Muz, Patates haşlama, Pirinç lapası, Elma, şeftali rendesi

Bu yiyecekleri çocuğunuza dört saatte bir ve az miktarlarda verip ishali kontrolünüz altında tutun. İshal çok şiddetli oldu ise eczaneden alacağınız tuz, şeker karışımı paketleri tarif üzerine kullanın. Tüm tedaviye rağmen 48 saatte ishal düzelmezse hemen bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Kabızlık

Bol bol sıvı gıda verin (kaynatılmış soğutulmuş su, meyve suları, meyveler ve yoğurt). Sütlü besinlerden, elma, muz, pirinç ve jelatinden kaçının. Kayısı ve eriği ezerek, üzüm, portakal sularından verin. Sebze çorbasının içine koyduğunuz yağın miktarını artırın. Az hareketli çocuklarda hareketi artırın.

Birçok anne baba iki veya üç günde bir kaka yapan çocuklarını kabız zannederler. Halbuki kabızlık süreyle ölçülmez bir günde bir kaç sefer taş gibi kaka yapan veya haftada bir çok miktarda sert kaka yapan çocuklara kabız denir.

Yemeğe Dönelim

Hastalıktan kalkan çocukları, yeni baştan yemek yeme alışkanlıklarına döndürmek için bazı fikirler:

• Bıkmayı önlemek için, sık sık kahvaltı şeklinde ve sulu yiyecekler verin.

• İstediğin yerde ye politikası uygulayın.

• Yeni yöntemler deneyin. Kürdanla yemek gibi.

• Ufak porsiyonlarda servis yapın.

• Yatağının baş ucuna meyve suyu koyun.

• Sandviçlerini şekillendirin.

• Evin içinde, yerde piknik yapın.

4 çorba kaşığı tuz

4 çorba kaşığı su

4 çorba kaşığı nisadır

4 çorba kaşığı sıvı çivit

Malzemeyi karıştırın. Bir kaseye çok miktarda sünger parçaları koyun. Sünger parçalarına değişik renklerde mürekkep damlatın. Bir gün ellemeyin. Kristaller enteresan şekiller alıp her gün büyüyecek ve yayılacaktır. Mürekkep damlamayan yerler beyaz kalacaktır.

Bahçede Neler Yetiştirelim?

Çocuğunuza kışın eğlenceli vakitler geçirtecek çabuk ve kolay yetişen birçok şey vardır. Üzerine biraz toprak serptiğiniz bir karton veya yarım bir yumurta kabuğu, hele yeşile boyanırsa harika bir saksı olur.

• Tere: Her çeşit tere kolay yetiştirilir ve ekildikten birkaç hafta sonra salatalara katılabilir.

• Baklagiller: Bir ıslak kağıt havluyu rulo yapıp temiz bir bardağa koyun. Bardakla havlu arasına, fasulye, nohut veya bezelye koyup, nemli olarak tutun. Birkaç gün sonra köklerin çıktığını göreceksiniz.

• Turunçgil çekirdekleri: Bir kaba 4-5 tane limon portakal veya greyfurt tohumu koyup üzerini 1.5′cm kadar toprakla ör- . tün. Toprağınızın nemli olmasına dikkat edin.

• Yer elması: Derin bir kaba büyük bir yer elması koyup üstünü suyla örtün. Birkaç gün sonra kök verecektir. Eğer tutmazsa bir daha deneyin.

• Havuç: Havucun üstündeki yeşil kısmı kesip birkaç santim suya koyun. Yeni baştan yeşerecektir.

• Çimen tohumu: Derin bir kaba ıslak bir sünger yerleştirip, tohumları serpin ve süngeri her zaman ıslak tutun.

Doğum gününde çocuğunuzun oyunlarda ilk olmasını sağlayın. Zorluğunu veya beğenilmeyeceğini düşünerek fazla oyun planlayın. Öbür taraftan planlanan bütün oyunları oynamak zorunda değilsiniz.

Çocukların yaşları ufaldıkça daha az oyun oynamak isterler, kitap boyamak veya bilmece çözmek gibi alternatifleriniz olsun.

Okul Öncesi Oyunlar Oyuncaklar, Çocuklar Okul Öncesi Hangi Oyunları Sever Oynar

• Top yuvarlamak: Çocukları bacaklarını açarak daire şeklinde oturtup, birbirlerine top yuvarlatın.

• Hikaye anlatmak: Büyük resimleri olan bir kitaptan okuyun veya hayalinizi kullanın. Kısa olsun.

• Hareketli şarkılar: Yağ satarım bal satarım, Ali Babanın Çiftliği gibi.

• Hayvan yürüyüşü: Fil, tavşan, köpek, kedi veya kanguru gibi yürüyün.

• Balon oyunu: Evin dışında tekmeyle evin içinde burunla iterek oynanır.

• Kanguru Yarışı: Dizlerin arasına balon koyarak yarışma.

• Zil çalmak: Dışarıda bir ağaca veya evde bir kapıya bir zil asın, çocuklar plastik top atarak zile vurup çaldırsınlar.

• Giyinmek: Çok miktarda büyük beden elbiseler, şapkalar ve ayakkabılar hazırlayıp çocuklara giyinme yarışı yaptırın. (Bu arada bol resim çekin).

• Ayakkabı yansı: Herkes ayakkabısını çıkartıp küme halinde aynı yere bırakır. Sonra herkes kendi ayakkabısını bulup ilk önce giyinmek için yarışır.

MUTFAK HÜNERLERİ

Çocukların dünyasında oyun ve iş birbirinden ayrılmaz. Aynı şey sizinle olan ilişkilerinde de geçerlidir. Siz çalışırsınız onlar oynar. Vaktinizin çoğu mutfakta geçtiği, çocuğunuz da sizinle birlikte mutfakta olduğu için, ona yaratıcı olabileceği, etrafı dağıtma görevleri verin.

Bunun en iyi fırsatı mutfaktadır. Birçok işi çocuğunuzla paylaşabilirsiniz. Mükemmeliyet beklemeyin. Bu işlerin onlar için yeni olduğunu unutmayın.

• Kirli veya Temiz tabakları yıkamak.

• Sofrayı kurmak.

• Peçeteleri devşirmek.

• Sebzeleri yıkayıp temizlemek.

• Yeri silmek.

• Lavaboyu lekesiz olacak şekilde temizlemek.

Değişik Hamurlar ve Hamurlardan Yapılan Süslemeler

4 bardak yulaf unu

1-1/2 bardak buğday tanesi

1 bardak hindistan cevizi

1/4 bardak yağsız kuru süt

1-2 çay kaşığı tarçın

1 çorba kaşığı şeker

1/3 bardak sıvı yağ

1/2 bardak bal

1 çorba kaşığı vanilya

1/2 bardak kuru üzüm veya ezilmiş ceviz.

YAPILIŞI ve HAZIRLANMASI

Büyük bir çanakta kuru malzemeyi karıştırın. Bir başka kapta yağı, balı ve vanilyayı ısıtın. Hepsini birbirine karıştırın ve yağlanmış fırın tepsisine yayın. 1 saat orta ısıda pişirin. Kızardıktan sonra üzüm veya kuru meyveyle süsleyip, hava geçirmeyen bir kapta saklayın.

Birkaç bardak pirinci blender’da un haline getirin. Üstünü sıkıca kapatın saklayın.

Mama yapmak için:

1/2 bardak pirinç unu

2 bardak süt .

Birazcık tuz

Mısır Unu Maması Tarifi

Mısır Unu Maması

1/4 bardak mısır unu

1/4 bardak soğuk su

3/4 bardak kaynar su

1/4 bardak yağsız kuru süt.

Mısır ununu soğuk suyla karıştırın. Kaynamış suyu ve sütü devamlı karıştırarak içine dökün. 2 dakika kaynatın. Tereyağ, margarin, köy peyniri, yoğurt, bal, reçel, üzüm veya şekerle servis yapın.

Soğuk Mama

Çabuk ve kolay bir mamayı şöyle hazırlayabilirsiniz. Bir kabın içine bir sandviçi doğrayıp üzerine süt dökün, içine meyve, ceviz veya herhangi bir tatlandırıcı ilave edin (bal, reçel, pekmez gibi).

Tahıllar çocuklarımıza ilk verdiğimiz besinlerdendir. Eskiden tahıl gevreklerinin çok faydalı besinler içerdiğine inanılırdı. Ancak zaman içinde bunun doğru olmadığı anlaşıldı. Asıl faydalı besin çocuklarımıza bu gevreklerden yaptığımız mamalara kattığımız süttür.

Tahıl Gevreklerinden Yapılmış Mama

Sıcak Mama

Tahıl gevreklerinden yapılmış sıcak mamalara aşağıdaki besinleri katabilirsiniz.

• Bir iki ufak parça çikolata

• Bir çay kaşığı fındık yağı

• Kuru üzüm, donmuş, konserve ve bilhassa taze meyve.

• Bebeğinizin mama tabağını değişik şekillerde süsleyebilirsiniz.

Mesela üzümlerden kaş, göz ve ağız yapabilirsiniz.

• Büyük bir kaşık dolusu vanilyalı dondurma.

Çocuğunuz masada sizinle birlikte yemek yemeğe başlayınca, yemeklerinizi onun sevdiklerine göre seçtiğinizi fark edeceksiniz. Bir süre için kendi damak zevklerinizi bir kenara koyun. Bebeklerin doğumdan bir yaşına gelene kadar boyları bir misli uzar, kiloları üç katı artar.

Yeni Yurumeye Baslayan Bebeklerin Yiyebilecegi Besinler

Mızırdanan, yemek seçen çocuğun sizi delirtmesine izin vermeyin. Sizin göreviniz çocuğa zorla yemek yedirmek değil sadece yemek yedirmektir.

Arada sırada durmadan birşeyler atıştıracaktır (gazoz, cola, faydalı olmayan besinler gibi). Bunlara mini öğünler olarak bakın.

Çocuklar tereyağ ve reçel sürülmüş ekmek ve sandviçlere bayılırlar. 1-3 yaş grubu çocukların günlük protein gereksinimleri 22 gr. kadardır. Bu ihtiyaçlarını et, tavuk, balık, k.baklagil, yoğurt, süt ve yumurtalı omlet, köypeynirinden yapılmış tost veya bir yumurta ilavesi ile yapılmış çorba gibi… pek çok yiyecek çeşitleriyle karşılayabilirsiniz. ,

Eğer hiçbir fikriniz yoksa aşağıdaki fikirlerden yararlanın.

Öğle Yemeği

Evdeki en büyük yardımcınız paylaşmanın öğretildiği bir ortamdır. Çocuklarınızın kendi yemeğini, kendi sandviçini kendilerinin hazırlaması yemek yemesi için iyi bir yöntemdir. Onların bıçak yerine makas kullanarak yeşil soğan ayıklarken, salata yaparken veya peynir keserken size yardım etmelerine izin verin, böylece hem paylaşmaya hem yardımlaşmaya alışırlar.

Boş bir buz kabı tepsisine taze çilek, peynir pişmiş et, katı yumurta, havuç çubukları yerleştirip sabah erkenden buz dolabına koyun. Bu yemek şekli zor yiyen çocuğunuz için eğlence olacaktır.

Yemek fikirleri:

Salam: Ekmek veya tuzlu kurabiye üzerine koyun.

Krem peynir: Tuzlu krakere sürün.

Yumurta salatası: Mayonezle veya ince kıyılmış kerevizle yapabilirsiniz.

Pizza: Makarna sosu, rendelenmiş peynirle ızgarada yapabilirsiniz.

Tuna Salatası: Blender’da ezip (veya çatalla) mayonezle karıştırın.

Külahta yemek: Tuna salatası, yumurta salatası, köy peyniri ve yoğurdu dondurma külahına koyup servis yapın.

Tavuk salatası: Birkaç parça tavuğu mayonez kıyılmış kereviz ve havuçla karıştırın.

Üçgen sandviçler: Buğday ekmeğini üçgenler halinde kesip üzerine ahududu reçeli sürüp, ufak muz parçaları koyun.

Köy peyniri salatası: Bir konserve ananas, bir bardak köy peynirini 90 gram jelatin ile paketteki talimata göre karıştırın. Buz kabında dondurun.

Artık et parçalarından sandviç:

3/4 buz küpü et, 1 katı yumurta, 1 çorba kaşığı tereyağ ve 1 çorba kaşığı sütü blender’da ezip hava kaçırmayan bir kapta buzdolabına koyun (bebekler için yapılmış et püreleri de sandviçlerde kullanılabilir).

Gril’de peynir sandviçi:

İki dilim ekmek arasına 1 veya 2 parça Amerikan peyniri koyup, üzerine 1 çorba kaşığı margarin sürüp her iki tarafını da kızartın.

Şeytan yumurtası:

Katı yumurtaya kuru üzümden göz, burun ve ağız yapın.

Diğer iştah açıcı yemek tarifleri

Yer fıstığı yağı çocukların sevdikleri bir besindir. Marketinizde dondurulmuş besinler satan reyondan saf yer fıstığı

yağı alıp bununla hayal gücünüzü çalıştırarak faydalı yiyecekler hazırlayın.

Yer fıstığı yağı:

• Kuru üzüm ve meyve suyu ile karıştırılmış yağ.

• İnce dilimlenmiş çiğ havuç ve yağ

• Elma sosuyla karışmış fıstık yağı.

• Pastırma ve bal ile doğulmuş fıstık yağı

• Muz parçaları ile karışmış fıstık yağı

• 2 çorba kaşığı meyve suyu veya balla karışmış köy peyniri ve fıstık yağı.

Krem peynir ve diğerleri:

• Kuru üzümlü krem peynir.

• Kabuğu soyulmuş, ince kıyılmış salatalık ve krem peynir.

• Ufak kıyılmış katı yumurta, salam parçaları ve krem peynir.

• Turşu çeşitleri ve krem peynir.

• Köy peyniri, haşlanmış ananas, krem peynir

• Köy peyniri, katı yumurta krem peynir.

Dilimlenmiş ekmeğinizi üzerine bir şey sürdüğünüz zaman kırıntılara ayrılıp parçalanmasın diye dondurucuda saklayın. Üstüne istediğiniz malzemeyi sürdükten sonra 30-45 saniye mikrodalga’da ısıtın.

Evde yapılmış şehriye çorbası

1 çay kaşığı şehriye

2 çay kaşığı tapiko 2/3 fincan sebze suyu

çok az tuz çok az yağ

Yüksek ısıda, karıştırarak pişirin. Ateşten aldıktan sonra tuz ve yağı ilave edin.

Akşam Yemeği

Akşam yemeğinin en büyük problemlerinden biri çocuğunuzun acıkma vaktinin sizden her zaman yarım saat erken olmasıdır. Biraz sonra başlayacak baş ağrısını önlemek için çocuğunuzu yarım saat evvel beslemek iyi bir fikirdir. Ancak, bütün ailenin birlikte yemek yemesini istiyorsanız, iştah açmak için salata veya havuçla işe başlayın. Şekersiz bir çiklet çocuğunuzun acıkmasını geciktirecektir. (Çocuğunuzun on-sekiz aydan sonra yutma yerine çikleti çiğnemeğe başlayacağını hatırlayın.)

Mısır yemek isteyen çocuklarınıza, mısırın sapını yememesi için tanelerini kopartıp verin.

Çocuğunuzun masada büyük bir adam gibi oturacağını mı bekliyorsunuz? Ayağa kalkacak, vuracak, tırmanacak, masaya tekme atacak, tuvalete gidecek veya üzerinize muzları atacak. Çıldırmayın. Hoşgörü gösterin. (Çünkü büyük bir olasılıkla biz de çocukken böyle davrandık.)

Aklınızda bulunsun; çocuklar fırından çıkmış veya ateşten yeni inmiş sıcak yiyecekleri sevmezler. Bir buz parçası işinizi kolaylaştıracaktır.

Akşam Yemeği Fikirleri

Ufak cızbızlar: Çırpılmış yumurta, yulaf unu, gravyer peyniri ilave edin.

Parça et: Yukarıdakileri ilave edin. Ufak parçalara ayırın. (Donması kolay olur. Tost makinesi veya fırında folye kağıdı üzerinde ısıtın)

Makarna ve peynir: Peyniri markanın üstüne veya içine rendeleyin. Her zaman sevilir.

Tavuk ciğeri: Yumuşayana kadar yağda pişirin, parçalara ayırın. Izgara yapın.

Balık: Taze ve morine balığı gibi bol etli olsun. Kılçıklarını iyi ayıklayıp haşlayın.

Büftek: Tepsiye koyun. Çatalla bastırıp ezin içine bir yumurta kırın. Üstünü örtüp pişirin. Elinizle veya çatalla yiyebilirsiniz.

Omletler:Çocuğunuzun beğenisine göre omleti sade veya soğan, yeşil biber, peynirle pişirebilirsiniz. Büyük bir tavada pişirmeyi tercih edin. Çocuklar genelde kolay parçalara ayrılan omletleri karışık omletlere tercih ederler.

Çocuk açlıktan, rahatsızlıktan ve huysuzluktan ağlar. İlk iki sebep normal sebeplerdir. Son sebep olan huy kişilik bir eğitim hatasıdır.

Bazı çocuklar, isteklerini elde edemeyince katılana kadar ağlarlar. Ağlama sonunda çocuk morarır, soluk alamaz hale gelir ve evdekiler için üzücü durumlar husule gelir. Bunlar ekseriye şımartılmış, sinirli çocuklardır. Anne, çocuk ağladıkça, kucağına almış ve bütün isteklerini yapmıştır. Ağlama nöbetlerinin bir de hastalık ve tehlikeli durumlar meydana getiren şekli vardır.

Bu katılma denilen bir haldir. Korku, hiddet, öfke ve ağlama bu hale sebep olur. Çocuk ağlar, şiddetli bir soluk alır; birden soluğu durur, morarır, katılaşır. Sonra çocuğun yüzü solar ve gevmeme olur. Birkaç saniyeden birkaç dakikaya kadar sürebilir, ilk başlarda bakar, iki yaşında geçer. Bazen beş yaşına kadar da. devam edebilir.

Anneler doğumdan itibaren çocuğun her isteğini yerine getirmeyerek ona lüzumsuz ve zamansız isteklerinin yerine getiremiyeceğini hareketleriyle anlatalilirler.

Ağlama nöbetlerinin husule gelmemesi için, anne ve babanın çok anlayışlı hareket etmesi gereklidir. Tedavide anlayış; ve şefkat tesirlidir. Sertlik ve ceza yeni nöbetlere sebep olabilir. Nöbet anında, çocuğun yüzüne soğuk su serpmek faydalı olur.

Bazen bir sancı veya hastalık dolayısiyle ağlamak, çocukta kucağa alınmak maksadıyla ağlamak itiyadının başlangıcı olur. «Çocuğum hasta oldu, terbiyesi bozuldu» sözü çok doğrudur. Çocuğun hakikaten sancısı olup olmadığını anlamak güçtür. En iyisi onu yatağına bırakmaktır, sancısı rsa kucakta dolaştırılmakla çocuk her halde bir şey kazanmaz. Fazla ağladığı zaman, çocuk bazen nefesini o katlar uzun müddet tutar ki, âdeta morarır diye telâş ederler. Bu suretle çocuğun bir an için kendini kaybettiği de vâki olur.

Bu nefes tutma hali çocuk için bir nevi hiddetten başka bir şey değildir, Manzara anne ve babaya korkunç gelebilir ve derhal çocuğun arzusuna uymalarına sebep olur. Böyle bir hâl karşısında merak ve telâş gösterilmemelidir. Çocuk yatağında bırakılmalıdır. Etrafından uzaklaşmalı, istediğini yapmamaya bilhassa dikkat etmelidir. Yoksa bu hallerin sık sık tekrarlanmasını beklemek tabii olur. Çocuk ağlatmasının bir netice vermediğini görürse, ileıide annesine babasına ağlama suretiyle tahakküm etmeğe çalışmayacaktır.

Çocuk anne ve babanın takdir sözlerinden, tebessümünden veya herhangi bir dikkat alâmetinde büyük bir haz duyar. O, yalnız kalmayı, lâkaydîyi, alâka çekmemeyi sevmez, Eğer uslu yatmak alâka uyandırmazsa, yaramazlık veya ağlama bunu temin ediyorsa o da alâkayı bu suretle temine çalışacaktır.

İstenilen şeyi yaptığı zaman alâka ve tasvip gösterilmez, fakat yaramazlık yapınca kendisine darılınır ve mesele çıkarsa, hiç şüphesiz onun için yaramazlık usluluktan daha tatlı bir şey olacaktır. Ağlamaların, hiddetlerin, nefes tutmaların mühim bir sebebi budur.

ÇOCUK İSTEDİĞİNİ YAPTIRMAK İÇİN AĞLAR

Çocuğun istediği şeyi anlatmak üzere yapacağı tek şey ağlamaktır. Ağlamayı icap eden sebep ortadan kaldırılınca ağlamak da durur. Çocuğun bir miktar ağlaması iyidir. Çünkü ağlamak, ciğerlerin hava ile dolmasına hizmet eder.

Ağlamayı doğuran sebepler:

• Açlık ve susuzluk, kuvvetli bir ağlama ile anlatılır. Tabiî bir halde bulunan bir çocuğun açlıktan ileri gelme ağlaması, süt emzirme zamanlarına yakın olur.

• Çocuğun tamamiyle rahat ve huzur içinde olmaması, hiddetli hiddetli ağlamasını mucip olur; bu ağlama da şu sebeplerden ileri gelir:

• Çocuğun altındaki bezin kirlenmiş bulunmasından,

• Sıkı, yahut tahriş edici elbiseden,

• İğne batmasından,

• Rahat edemiyecek bir vaziyette bulunmasından veya rahatsız yatırılmasından,

• Hastalıktan.

Çocuğun ihtiyaçları yapıldıktan ve bir hekim tarafından da, çocuğun sağlığı yerinde olup ağlaması için hakikî bir sebep olmadığı temin olunduktan sonra, çocuğun ağlamasına hiç ehemmiyet verilmemeli ve hattâ bu ağlamalar birkaç gün dakikalarca sürse bile aldırmamalıdır. Çocuk böylelikle lüzumsuz yere ağlamak huyundan vazgeçer.

Çocuk ağlıyor diye, sakın yiyecek vermeyiniz. Çünkü çocuk bunu itiyâd haline getirir.