■ GUTA KARŞI ADAÇAYI VE PAPATYA

Ürik asit çoğalması sonucu ortaya çıkan gut daha çok aşırı proteinle hayvansal ürünlerle beslenenlerde, alkol kullananlarda, ruhsal bunalım ve gerilim içinde tempolu çalışanlarda, çok sorumluluk isteyen görevlerde bulunanlarda ortaya çıkar. Hastalığın acı krizleri vardır. Gut hastalığı tedavi edilmese kalp ve damar hastalıklarına yol açabilir.

Adaçayı, atkuyruğu ve papatya hastalığın tedavisinde etkin ilaçlar olup Adaçayı veya atkuyruğu bitkisi kurutulur, havanda dövülür küçük haplar haline getirilir (birkaç gramlık) ve günde üç kez yani yirmidört saate üç defa birer adet yutulur. Yahut bu bitkiler kaynatılarak aynı zamanlarda birer bardak içilir.

Ağrıyan bölgeye papatya yağı eğer temin edilebilirse sürülmelidir. Bu yağı çerçilerden baharat satan dükkanlardan temin edebilirsiniz. Çünkü bu yağ gut’un ağrı krizlerine karşı etkin bir ilaçtır. Papatya dövülür yağı çıkarılır. Eğer yağı temin edemez iseniz kendiniz bu yolu deneyin. Daha sonra kriz zamanlarında ağrıyan bölgeye sürün. Midesinden hasta olmayanlar için Aspirin de etkili bir ilaçtır.

Lenfödemde kullanılan Kompleks Dekonjestan Terapi, on gün ile altı hafta arası süren yoğun bir tedavi şeklidir ve genellikle işe yarar. Bu tedaviye cilt ve tırnak tedavisi, günlük lenf drenaj masajı, günlük multilayer kompresyon bandajlama ve etkili lenf akışını arttırmak için günlük eg­zersiz dâhildir.
Mastektomi geçirdiğinde 64 yaşında olan Joan’m 13 tane lenf düğümü alınmış. Joan ameliyattan bir yıl sonra lenfödem olduğunda zor günler geçirmiş:

**Bu rahatsızlığı tetikleyen şeyin ne olduğu konu­sunda bir fikrim yok. ilk yıl bana çok fazla antibiyo­tik verdiler; ama rahatsızlığım azalmadı. Kolumun şişliği hiç inmedi, bazen acı da veriyor. Lenfödem olan kolum diğerinin iki katı.,. Bu yüzden iki beden büyük bluzlar almak zorunda kalıyorum.

Bir basınç kolluğumla eldivenim var ama solak ol­madığım için bunlar hareketlerimi sınırlandırıyor… Kolluğu eldivensiz kullanamazsınız, yoksa bütün şişlik elinize geçer. Ama ikisini de takınca bu sefer yemek pişiremiyorsunuz çünkü hiç hijyenik değil. Kolumu yukarıda tutmak çok zor olduğu için bu laşık yıkayamıyorum. Evi süpürmek de zor geli­yor… Ama öteki işlerde beni sınırlamıyor.”

John enfeksiyon kaptıktan sonra lenfödeme yakalanmış:
**Vücudumdaki bir yara enfeksiyon kapmıştı, so­nuçta lenfödem oldum. Şimdi ellerimle kollarımı daha rahat kullanabiliyorum. Lenfödem olan başka bir arkadaş, sağ kolumun altına yapışkan bir bandaj koyarsam, bandajın oradaki kası des­tekleyeceğini söyledi. Lenfödem bana pek acı vermedi, sadece ufak bir rahatsızlık… Bandaj kul­lanırsam banyo yapmak biraz zahmetli oluyor. Çünkü bandajı saç kurutma makinesiyle kurut­mak zorunda kalıyorum, itiraf etmeliyim ki, eski­den olduğu gibi sık yıkanmıyorum. Bandajı iki gün­de bir çıkarıyorum, bu da işe yarıyor.*’
Kimin lenfödem olup kimin olmayacağını tam olarak kestiremeyiz ama bu rahatsızlığı tetiklediği bilinen etken­lerden kaçınmak için aşağıdaki tavsiyeleri dikkate almak­ta fayda vardır.

Faydalı Bilgiler
Kolunuzu lenfödemden koruma yollan
• Her türlü enjeksiyon ve testi diğer kolunuza yaptırın. Tansiyonunuzu da diğer kolunuzdan ölçtürün.
• Ağır alışveriş torbalarını ve çantanızı diğer kolunuz­da veya omzunuzda taşıyın.
• Rahatsız olan kolunuzla elinizi güneş yanığından ve diğer yanıklardan koruyun.
Kolltuk altınızı temizlerken kesmemeye çalışın, epi-lasyon aleti kullanın.
• Kesikleri hemen yıkayıp antibakteriyel ilaçlar sürün ve sarın. Enfeksiyon kaptığınızı düşünüyorsanız dok­tora başvurun.
• Bahçeyle ilgilenirken ya da bulaşık yıkarken eldiven giyin,
• Rahatsız kolunuza ddr takılar ya da elastik kolluklar takmayın.
• Tırnak bakımı yaparken dikkatli olun, tırnaklarınızın etrafındaki deriyi kesmekten kaçının.
• Basınç değişikliklerinden korunmak için uçağa bindiğinizde özel kolluk gibi kompresyon giysileri kullasa, radyoterapi sağlık sorununa yol açıyorsa ve hasta mastektomiyi tercih ediyorsa.
• Lenf bezleri, kanserin yayılıp yayılmadığını anlamak için alınır,
• Lenf bezleri biyopsisi, düzgün bir şekilde test edildiğin­de bir veya ikiden fazla lenf düğümünün alınmasını engelleyebilecek yeni bir tekniktir.
• Lenfödem, lenf düğümlerinin alınması sonucunda or­taya çıkma ihtimali olan ciddi bir cerrahi yan etkidir. Geçici veya kalıcı olabilir. Ameliyatın hemen ertesin­de ya da yıllar sonra ortaya çıkabilir. Kolun aşırı ve geri dönüşü olmayan bir şekilde şişmesiyle sonuçla­nabilir.

Romatizma ağrıları, eklemleri çevreleyen kemik, kas ve dokuların anormal durumlarından veya sinirlerin hastalanmasından ileri gelir. Bazen de ağrıyan yere uzak bir organın hastalığına bağlı bir belirti olarak ortaya çıkabilir.

Bitkiler yoluyla yapılan tedaviler, gerek eklem romatizmasında (romatoit artrit), gerekse kemiklerin şekillerini bozan başkaca durumlarda başarıyla uygulanır.

Tedavisi:

*  Rafine edilmemiş kristal tuz firında kızdırılarak, ıslak bir çuvala konur. Romatizma şikayeti olan yerlerin üzerine 5 dakika ara ile konur, kaldırılır. (Bu uygulamayla, bilhassa bel ve eklem ağrılarında iyi sonuçlar alınır.)

*  Yirmi beş diş sarımsak bir litre zeytinyağında ezildikten sonra, içine 50 gram tuz ilave edilir, daha sonra ateşte kaynatılır ve süzülür. Bununla ağrıyan yerler ovulur. Cilt üzerine bir tülbent arasına yerleştirilen kirli yün konularak yatılır. Uygulama, şifa bulana kadar her akşam tekrarlanır.

* Kaynamakta olan yarım litre suya, 50 gram toz kako konur. Su, yarısı buharlaşıncaya kadar kaynatılır. Ardından yarım litre zeytinyağı eklenir ve kaynatma sürdürülür. Suyun geri kalan kısmı da bu haşlanınca, karışım tülbentten süzülür. Ağrıyan yerler, elde edilen yağla sabah akşam ovulur. Daha sonra ovulan bölgeye yünlü bir bez sarılarak yatılır.

*  Defne meyveleri ezilir. Ağrıyan yerler, elde edilen yağla sabah akşam ovulur, bölge yünle sarılır.

*  Bir avuç buğday kepeğiyle bir avuç kırmızı pul biber iyice karıştırıldıktan sonra, lapa haline gelene kadar suda pişirilir. Bu lapa, ağrıyan yer zeytinyağı ile silindikten sonra oraya sarılır.

* Bir miktar çörek otu yağı ile, eşit miktarlardaki çitlembik ve hardal yağları karıştırılır, ağrıyan yerler ovulur. Daha sonra üzeri yünlü bir bezle sarılır.

*  Ağrıyan ve büküldüğünde çıtırdayarak ses çıkaran eklemler, balık yağı ile ovulur. Sonra da üzeri tülbent arasına konulmuş ve yıkanmamış yünle sarılarak yatılır.

*  Kara lahana yaprakları kızgın ütüden geçirilir. Zeytinyağı ile silinen ağrılı kısımlara sarılır. Üzeri yünlü bezle örtülür.

* Zeytinyağı ile gazyağı yarı yarıya karıştırılarak ağrıyan yerler ovulur, üzeri yünle örtülür.

* Bir kavanoza bir adet medüz (deniz anası) konulduktan sonra, üzeri örtülecek şekilde gazyağı ilave edilir. Güneşte sıkça çalkalanarak üç hafta bekletilir, ağrıyan yerler bu karışımla ovulur. Bölge üzerine yünlü bez örtülür.

* Bir adet siyah turpla bir adet soğan rendelenerek bir kaba konur. Üzerleri örtülecek kadar bal ilave edilir, 2 – 3 gün bekletilir. Bu karışımdan yemeklerden önce birer kaşık yenir.

*  Ağrıyan yerlerin üzerine kekik yastıkları sarılarak yatılır. Ayrıca aç karna, günde üç defa bir çay bardağı kekik suyu içilir.

ŞİFALI BİTKİLERLE HASTALIKLARIN TEDAVİ YÖNTEMLERİ

* Bir miktar keten tohumuyla, aynı miktarda hardal tohumu dövüldükten sonra, lapa haline gelinceye kadar suda kaynatılır. Ağrıyan yerler zeytinyağıyla silinir, lapa ile sarılır.

*  At kestanesi küçük parçalara ayrılır. Yarım litre zeytinyağına on adet konulduktan sonra, başka bir kapta kaynamakta olan suyun üzerine yerleştirilir. Su iyice kaynamaya başlayınca zeytinyağı indirilir ve süzülür. Ağrıyan yerler bu yağla ovulur.

*  100 gr. Akırıkahra toz haline getirildikten sonra bir litre suda kaynatılır. Su buharlaşarak yarı seviyeye ininceye kadar kaynatma sürdürülür. Ardından suya yarım litre zeytinyağı eklenir ve kaynatma sürdürülür. Suyun geri kalan kısmı buharlaştıktan sonra, karışım tülbentten süzülür. Ağrıyan yerler, elde edilen yağla sabah akşam ovulur. (Bu yağ felce de etkilidir.)

*  Taze olarak toplanan yonca, papatya, ebegümeci ve çimen bitkileri, bez bir torbaya konur, ağzı kapatılır. (Toplamı 2 – 3 kg. olmalıdır.) Bu bitki karışımlı torba, kaynamakta olan on litre suyun içine atılıp yarım saat tutulur. Daha sonra torba çıkarılır, geride kalan su banyo küvetinde biriktirilen sıcak suya ilave edilir. Kaplıca tedavisinde olduğu gibi içinde yarım saat durulur. Bu uygulama haftada 2 – 3 defa tekrarlanır. (Bu banyo sinir sistemini yumuşatır, sinir ve romatizma ağrılarına iyi gelir. Kışın bu tedaviye, aynı bitki karışımlarının kurutulmuş olanlarıyla devam edilir.

Üşütme, çarpma ve burkulma gibi sebeplerden meydana gelen diz ağrılarını tedavi için:

*  Diz zeytinyağı ile ovulur, yünle sarılır. Diz, balık yağı ile ovulduktan sonra, yıkanmamış yünle sarılır.

*  Karalahana yaprağı sıcak ütü ile yumuşatılır. Ağrıyan kısma zeytinyağı sürüldükten sonra, yumuşatılan kara lahana yaprakları ağrıyan bölgeye sarılır, üzeri hava almayacak şekilde kapatılır.

Bu uygulama her gece tekrarlanır. Yapraklar uygulama esnasında, taze olarak ütülenmelidir.

*  Bir miktar kuru incirle aynı miktarda kuru papatya, bilenderde ezilerek iyice karıştırıldıktan sonra, yarısı kadar çemen ilave edilerek tekrar karıştırılır. Daha sonra tereyağı ile merhem haline getirilir ve dize sarılır.

* Ballıbaba yaprak ve çiçekleri ezilerek lapa şekline getirilir ve ağrıyan dize sarılır.

*  10 gr. zencefil, 20 gr, çörekotu ile 200 cc. zeytinyağında 10 dakika kaynatılır. Soğuduktan sonra ağn­yan yerler bu yağla ovulur.

*  10 gr. sarımsak, 10 gr. karanfil ve 100 gr. zeytinyağına, 200 cc. su ilave edilerek su buharlaşıncaya ka­dar kaynatılır. Geride kalan yağın ya­nsı kadar çörekotu yağı ilave edil­dikten sonra, bu karışımla ağrıyan yerler ovulur.

*  10 gr kekik yağı, 100 cc. zeytin­yağı ile karıştırılarak ağnyan yerler ovulur.

* Ağrıyan, sızlayan ve şişen yerler üzerine, zeytinyağı ile silindikten sonra, ateşte yumuşatılmış kara laha­na yapraklan sarılır. Yumuşatma işle­mi, suya sokup çıkarılarak da yapıla­bilir.

*  50 gr. keten tohumuyla, 200 cc. süt, lapa haline gelinceye kadar kay­natılır. Soğuduktan sonra ağnyan veya şişen yerlere sarılır.

*  500 cc. sirke, 50 gr. arpa ve 50 gr. yulaf beraberce kaynatılır. Soğu­duktan sonra tülbende konularak ağnyan yere sarılır.

Travma şiddetliyse birkaç hafta içinde yetişkinlerde olduğu gibi birkaç saat içinde değil— beyin sert zarı altında kan toplanması ortaya çıkabilir. Çok ender raslanan, ama ciddi olan bu ihtilat nedeniyle, çocuğun uzun süre hekim gözetimi altında bulundurulması gerekir.

Süt bebeklerindeki kırık ve çıkıklar: Kırık ya da çıkığa neden olan travma önemsiz görünüp, ana-babayı ürkütmeyebilir; ama kazayı izleyen saatlerde, özellikle de giydirilip soyulurken ve altı değiştirilirken, bebeğin ağladığı görülür. Çoğunlukla bebeğin diş çıkardığı ya da nezle olduğu için huysuzlandığı sanılır. Oysa böyle durumlarda çocuk, hekim taralından muayene edilmeli, aşırı ağrı yapan hareketler, kızarmış, sıcak ve ağrılı şişikler olup olmadığı araştırılmalıdır. Bu yaşta kemikleşme henüz tamamlanmamış olduğundan, röntgen filmlerini değerlendirmek de güçtür; bu nedenle, hem sol, hem de sağ kol ve bacakların filmi çekilerek karşılaştırılmalıdır.

Tedavi genellikle kolay, evrim de çoğunlukla iyidir.

Dönerkemik başı çıkığı, çok özel bir durumdur. Süt bebeği kabaca çekilirse ya da kollarından tutularak kaldırılırsa ortaya çıkar; şiddetli ağrı, dirsekte şişme ve kolun görev yapamamasıyla yansır. Önkolu tutup özenli biçimde kolun üstüne bükmek (bilek omuza gelecek biçimde), çıkmış dönerkemik başını yerine oturtur. Çıkık kısa sürede tekrarlarsa ya da tedavi güçlükleriyle karşılaşılırsa, dönerkemik başmda bir kırık araştırılmalıdır.

Doğuştan kemik gevşekliği hastalığı: Az raslamr; değişik tipleri vardır. En çok görüleni Lobstein- hastalığıdır. Bu kalıtımsal hastalık, çocukta tekrarlayıcı ve en küçük çarpmada beliren kırıklarla yansır. Bu çocuklarda ayrıca, kafatası kemiklerinde incelme, göz aklarında çok özel bir mavilik,bazen de işitme ve içsalgı bozuklukları vardır.

Hastalığın hafif biçimi bazen daha geç (ergenlik çağına doğru) ortaya çıkar. Bazen de tersine, çok erken ortaya çıkarak (Porak ve Durante hastalığı) süt bebeğinde, hattâ dölütte kırıklara neden olur: Omurga göçük, kol ve bacaklar kısadır; kırıkların kötü kaynaması ve yumuşayan kemiklerin eğilmesiyle biçim bozuklukları gözlenir; kafatası parşömen kıvammdadır. Bu biçimin evrimi son derece kötüdür. Sözkonusu hastalıkların her ikisi de kalıtımsal ve başat türdendir; yani, hastalığın ana ya da babadan çocuklara aktarılma olasılığı yüzde 50′dir.

Teşhis: Yeni doğmuş çocukta krjça çıkığına yatkınlık bulunmasına dayandırılır. Muayenede, Ortolani’ nin girip çıkma belirtisi aranır: Uyluk kemiği başının, uyluk 90′bükükten yaptırılan piston hareketleri sırasında, uyluk başı kalça eklemi yuvasından çıkar; sertçe açmak yoluyla uyluk kemiği başı yeniden yuvasına oturtulur. Oturtma sırasında çoğunlukla açık seçik, hattâ kulağın ayırt edebileceği bir şey duyulur. Ama bu belirti, yalnızca doğumu izleyen birkaç gün içinde vardır.

Röntgen incelemesi fazla bilgi vermez. Yaşamın ilk günlerinde, röntgen verilerinin yorumlanması çok zordur: «Çıkma eğilimli» kalçaların üçte ikisindeki röntgen filmi anormallikleri değişkendir. 4.ayda, röntgen belirtilerinin yorumlanması daha kolaydır;ama bu kez de teşhiste geç kalınmıştır.

Tedavi: Kalçanın «çıkma eğilimli» olduğu farkedilince hemen tedaviye girişmek gerekir. Tedavide, çocuğu rahatsız etmeyecek biçimde, bacakları günde 24 saat süreyle ve aylarca 90° açık tutmak gerekir. Araç olarak şunlar kullanılabilir:

— askılı bir külota tutturulan bir yastık;

— bacağın üst bölümünü saran halkaları olan ve bu halkalar arasında uzunluğu ayarlanabilir bir çubuk bulunan bir atel;

— Van Rosen aygıtı.

Tedaviye ne kadar erken başlanırsa, kalçanın normalleşmesi de o kadar çabuk ve kusursuz olur. Tedavi konumu önce en az e.İti ay süreyle gün boyu, daha sonra da yalnızca geceleri korunur. Uyluk kemiği başının kalça eklemi yuvası içinde uygun konumda olup olmadığını saptamak için, çocuk yürümeye başlamazdan önce ve başladıktan sonra, röntgen filmi çekilmelidir.

Teşhis koymakta gecikilmişse (6-10 ay) çıkığın tedavisi güçleşir ve uzar: 6-10 hafta süreyle çocuk tam olarak hareketsizleştirilir ve kalça sürekli olarak gergin tutulur; daha sonra da, 4-6 ay süreyle alçıya almak ve çoğunlukla cerrahi girişimde bulunmak gerekir..

Teşhiste daha da gecikilirse, tedavi büsbütün güçleşir ve başarılı sonuç elde etme şansı azalır.

Bir kemik biçim bozukluğu kökenli olmasına çok ender raslanır. Klinik muaytnede, çocuk dizleri bitişik olarak yatar durumdayken, kuvvetle bastırılsa bile ayak bilekleri bitiştirilemez. Röntgen filminde raşitizm ya da diz kırığı izleri, kemik ya da kıkırdakta oluşum bozuklukları görülür.

Hemen her zaman, bacak yapısaldır; yani, belirli hiç bir neden bulunmaz. Çok sık raslanır: 3 yaşındaki her 4 çocuktan birinde; 11 yaşındaki her 6 çocuktan birinde. Kendiliğinden düzelmeyen ciddi biçimler dışında, hiç bir tedavi gerektirmez. Küçük çocuklarda, fizyolojik bir genel kas gevşekliği belirtisidir. Daha ileri yaşlarda (10 yaşlarındaki şişman çocuklarda), özellikle 10 sm’nin üstündeki ayak bilekleri ayrılıkları, katlanılamayacak kadar sıkıntı verici olabilir.

Düztabanlık: Teşhis, ayağın duruşuna dayandırılır: Ayağın kenarları da yere basar ve ayakkabının biçimini bozar (koncun iç yanı yumuşar ve biçimi bozulur; en çok bu tarafında aşınmış olan taban bölümünün üstünden taşma yapar). Hemen her zaman bir kas ve bağ gevşekliği belirtisidir (X bacak gibi). Özel tabanlı ayakkabı giymenin yararı tartışma götürür. Beden eğitimi (ip atlama, yerdeki eşyaları ayak parmaklarıyla toplama, bisiklete binme) ayağın duruşunu iyileştirebilir.

Çocuk yüzükoyun yatarken de biçim bozukluğu yitmez; yatar konumdayken kambur bulunması, ikincil skolyoz ile gerçek skolyoz arasındaki farkı oluşturur.
Gerçek skolyoz ciddidir. Özellikle sırttaysa ve erken başlamışsa, evrimi kötü olabilir. Uzun sürede omurilikte ve göğüs “kafesinde önemli biçim bozukluğu yapar, kalbi ve solunumu etkiler, daha sonra da ağrılar başlar. Bu yüzden, skolyoz durumu anlaşılır anlaşılmaz, uzmanlaşmış ortopedi servislerine başvurmak gerekir. İkincil skolyozsa, iyicildir.

Bazen belirli nedenler bulunabilir: Ağrılı sendrom; kalçanın kötü duruşu; bacakların uzunluklarının eşit olmaması (ayakkabı içine özel topuk yükseltici yerleştirilerek düzeltilebilir.) Bazen de, özellikle ergenlik çağındaki uzun boylu gençlerde, hiç bir neden bulunamaz. O zaman, okulda fazla çalışmaktan, çok ağır çanta taşımaktan, sınıfta yanlış oturmaktan ileri gelen bir duruş bozukluğunun sonucu olduğu düşünülür. Kas yeniden eğitimi yararlı olur: Çocuk böylece, duruşunun bilincine varır; karın kaslarını ve sırt kaslarını güçlendirerek (yüzme, basketbol, düzeltici beden eğitimi) dik durma olanağına kavuşur.