► Hastalık Bulaşımı

İlkyardım uygularken hastalık kapma risld çok düşüktür. Fakat eğer hastadan hava veya kan yoluyla size bulaşabilecek hastalıklardan kendinizi nasıl koruyacağınızı bilirseniz, bu risk daha da düşük olacaktır.

Kan Yoluyla Bulaşan Hastalıklar
Bazı hastalıklar, o hastalığı taşıyan insanların kanı yoluyla bulaşır. Hepatit B, C ve HIV virüsleri gibi hastalık etkenlerini taşıyan hastaların kanıyla temas etmek, o hastalığın size de bulaşmasına yol açabilir.

Hepatit, karaciğerde görülen viral bir enfeksiyondur. Hepatit B virüsü (HBV) ve hepatit C.vi-rüsleri (HCV), karaciğerde uzun dönemli ciddi rahatsızlıklar yaratabileceği gibi, karaciğer kanserine de yol açabilir. HBV’den korunmak için bir aşı mevcuttur fakat HCV için böyle bir aşı yoktur. Sağlık alanında çalışanların hepatit B aşısını yaptırması uygundur.

HIV (Human Immunodeficiency Virüs) kan yoluyla bulaşabilen ve dünyada yaygın bir ölüm sebebi olarak bilinen AİDS (acquired immunodefici-ency syndrome=kazanılmış bağışıklık sistemi yetersizliği) etkenidir. HIV enfeksiyonlarından koruyabilecek bir aşı yoktur.

Hava Yoluyla Bulaşan Hastalıklar

Öksürme, hapşırma gibi sebeplerle havaya geçen hastalık etkenleri, tüberküloz (TBVun da dahil olduğu pek çok hastalığa yol açabilir. TB, bir bakterinin sebep olduğu ve son yıllarda görülme sıklığı artmış bir akciğer enfeksiyonudur ve bazen ölüme dahi yol açabilir. Genellikle ilkyardım uygulayan kişi, hastanın tüberkülozlu olduğunu bilmeyecektir. Öksürüğü olan ve kalabalık yerlerde yaşayan herkesin tüberkülozlu olabileceğini varsayın. Diğer belirtiler, yorgunluk, kilo kaybı, göğüs ağrısı ve balgamda kan olmasıdır. Bu gibi durumlarda eğer cerrahi bir maske varsa onu kullanın, yoksa ağzınızı ve burnunuzu kapatacak şekilde bir mendil bağlayın.

Korunma

Çoğu durumda basit önlemler alınarak ve basit kurallara uyarak hastalık etkeni mikroorganizmaların vücuda girmesi engellenebilir. En sık uygulanan korunma yöntemi, eldiven takmaktır. Bütün ilkyardım çantalarında, eldiven mutlaka bulunmalıdır.

Acil Durumlarda Yapılması Gerekenler

Mümkün olan her durumda koruyucu eldiven giyin.

Bazı acil durumlarda gözler için koruyucu maske veya standart cerrahi maske gerekebilir ama genellikle ilkyardım uygulayacak kişilerin bu araçlara ihtiyacı olmayacaktır. Ağızdan ağıza suni solunum uygulaması durumunda, ağız bariyeri kullanılabilir ya da hastanın ağzına bir mendil veya örtü örtülerek, bu yolla bulaşabilecek hastalıklardan korunulabilir.

Herzaman tüm kan ve diğer vücut sıvılarının enfeksiyon bulaştırma riski olduğu akılda tutulmalıdır. Görülecek miktarda kan veya vücut sıvısı bulunmuyorsa bile kendinizi koruyun.

İlkyardım uygulayıcıları, aşağıdaki adımları takip ederek kendilerini ve de başkalarını hastalık bulaşması riskinden koruyabilirler:

Ağız bariyeri ile suni solunum uygulanması

1. Eldiven takın. Eğer eldiven yoksa ellerinize plastik torbalar geçirin ya da su geçirmez birşeyle ellerinizi sarın.

2. Etrafta kan veya enfeksiyon bulaştırabilecek başka şeyler varsa bunları emici bir bezle temizleyin.

3. Eğer vücudunuzun herhangi biryerine bulaşan birşey varsa, uygun dezenfektan bir maddeyle o bölgeyi temizleyin.

4. Enfeksiyon bulaşmış olabilecek bütün malzemeleri kimseye zarar vermeyecek şekilde çöpe atın.

5. İlkyardım müdahalenizi tamamladıktan sonra, ellerinizi sabunla yıkayın.

6. Eğer herhangi birşekilde size enfeksiyon bulaşmış olabileceğini düşünüyorsanız, doktora başvurun.

► Kurtarıcı Kişinin Tepkileri

Ciddi yaralanma veya hastalık durumlarında ilkyardım uygulamak stresli bir iştir, insan duygusal bir çöküş yaşayabilir ve bazen bu, post-travmatik stres bozukluğu olarak bilinen tabloya kadar varabilir. Başlıca belirtisi depresyon olan bu durumda profosyonel yardım alınması gerekebilir.

► 112′yi Arayın
Türkiye’de ilkyardım gerektiren her durumda telefon iletişimleri, 112 acil telefon numarası üzerine gerçekleştirilir. Bazen 112′yi aramakta geç kalınabilir veya ambulans çağırmak, hasta için daha uygun olmasına rağmen özel araçla tıbbi bakım ünitesine transferi söz konusu olabilir. Neyse ki yaralanmaların ve ani rahatsızlıkların çoğunda acil  gerekmeden, sadece ilkyardım yeterli olacaktır. „ buna rağmen, acil tıbbi tedavinin gerektiği durumları da bilmek gerekir.

Tıbbi Tedavi Gereken Durumlar

Tıbbi tedavi gereken durumları anlamak için basit yaralanmalar ve rahatsızlıklar ile yaşamı tehdit eden durumlar arasındaki farkları bilmek gerekir. Örneğin, üst karın bölgesindeki ağrıların sebebi sindirim bozuklukları, ülserler veya kalp krizinin erken belirtileri olabilir. Islık şeklinde solunum sesleri, astımlı bir hastanın cebinde taşıdığı solunum rahatlatıcı ilacından alarak rahatlayabileceği bir durum olabilecekken, daha ciddi bir durumun örneğin arı sokmasına bağlı gelişen allerjik bir reaksiyonun belirtisi de olabilir.

Bölüm 2: Acil Durumlarda Yapılması Gerekenler
Her kesik dikiş gerektirmeyeceği gibi, her yanık da tıbbi tedavi gerektirmez. Bununla birlikte, eğer yanılma ihtimali varsa, güvenli tarafta olmak herzaman daha doğrudur. Ciddi bir durum gerçekleştiğinde ilk olarak 112′yi arayın. 112 aranmadan önce doktor, hastane, akrabalar, arkadaşlar veya komşular aranmamalıdır. Bu, sadece zaman kaybettirir. 112′nin aranması gereken durumlar için size rehber olacaktır.

112 Aranırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Türkiye’de ilkyardım gerektiren her durumda telefon iletişimleri, 112 acil telefon numarası üzerinden gerçekleştirilir. 112 aranıldığında sizden aşağıdaki bilgiler istenecektir:
1. Hastanın nerede olduğunu bildirin. Adres, sokak ve cadde ismi ve bulunmanızı kolaylaştıracak diğer bilgileri verin. Ayrıca hastanın bulunduğu yeri tam olarak bildirin (örneğin giriş katı).
2. Aradığınız telefonun numarasını ve isminizi bildirin. Bu 112′ye yapılan hatalı bildirimleri engelleyebileceği gibi, ek bilginin gerekli olduğu durumlarda geri aranabilmenizi de sağlar.
3. Ne olduğunu bildirin (örneğin bir işçi merdivenden düştü ve hareket etmiyor).
4. Kaç kişinin yardıma ihtiyacı olabileceğini bildirin (örneğin bir kamyondan yola sızan bir sıvı var).
5. Hastanın durumunu bildirin (örneğin kafasından kan akıyor) ve sizin o ana kadar yaptığınız müdahaleyi anlatın (örneğin kanayan bölgeye basınç uygulamak).
Karşı taraf kapatabileceğinizi söyleyene kadar telefonu kapamayın. Bazı durumlarda size telefonda yapmanız gerekenler bildirilebilir, onları uygulayın. Eğer telefon eden siz değilseniz, telefonda konuşan kişinin durumu size bildirmesini sağlayın ve telefon edildiğinden emin olun.

ilkyardım
112′nin aranması gereken durumlar Eğer aşağıdaki soruların herhangi birine cevabınız evetse veya emin değilseniz acilen 122′yi aramanız gerekir:
• Hastanın durumu yaşamı tehdit edici mi?
• Hastanın durumu hastane yolunda daha da kötüleşip yaşamı tehdit edici hal alabilir mi?
• Hasta tıbbi donanım ve ekipman gerektiren bir durumda mı?
• hastaneye olan mesafe ve trafik şartları gecikmeye sebep olacak mı?
Aşağıdaki özel durumlar söz konusu olduğunda da 112 aranmalıdır:
• Bayılma
• Göğüs veya karın ağrıları veya basınç
• Ani baş dönmesi, güçsüzlük ve görüş bozuklukları
• Solunumda zorluk ve nefes darlığı
• Ciddi veya dirençli kusma
• Vücudun herhangi bir yerinde ani ve şiddetli ağrı
• intihara veya başkasına zarar vermeye yönelik duygular
• “0-15 dakika baskı uygulanmasına rağmen durmayan kanamalar
• Yaralanmayı takiben gelişen hareket ve duyu problemleri
• El veya yüzdeki kesikler
• Delici yaralanmalar
• Yaranın içinde cam veya metal gibi yabancı cisimlerin kalması olasılığı
• Hayvan ve insan ısırıkları
• Halüsinasyonlar ve düşünce bozuklukları
• Ateş ve baş ağrısıyla ilişkisi olan ense sertliği ı
• Küçük çocuklarda aşırı şişkin veya içeri çökük bıngıl
• Yüksek ateşe eşlik eden koma veya dengesiz davranışlar
• Kafa travmalarından sonra ortaya çıkan birbirine eşit büyüklükte olmayan göz bebekleri, bilinç kaybı, körlük, dengesizlik veya yineleyen kusmalar
1 Omurilik yaralanmaları 1 Ciddi yanıklar 1 Zehirlenmeler İlaçların doz aşımı
Bölüm 2: Acil Durumlarda Yapılması Gerekenler
► Yardım Etmek: Genellikle hayati değerde müdahaleler, durumu ilk farkeden kişi tarafından anında yapıldığında başarılı olur. Bu kişiler de genellikle görgü tanıklarıdır.

İlkyardım
Ev için hazırlanmış bir ilkyardım çantası ile, işyerleri kin hazırlanmış olan arasında fark vardır. Ev için olan. kişisel ilaçlar ve az sayıda gereç içerebilir. İşyerlerindeki ilkyardım çantaları için ise çok daha gerece ihtiyaç duyulurken (sargı malzemeleri i), kişisel ilaçlara gerek yoktur.
ilkyardım çantasında bulundurulması gereken malzemeler listelenmiştir.
İlkyardım çantalarında bulunabilecek antihistaminik, topikal kremler gibi ilaçların kullanımını kısıtlayan durumlar söz konusu olabilir. Bunun için ilkyardım uygulayacak kişinin, bu tarz ilaçları uygulamadan önce ilkyardım uygulanacak kişiden veya yakınından yazılı onay alması uygundur.

İdeal bir ilkyardım çantasında bulunması gerekenler
2 Adet Sargı Bezi – (10 cm x 3.5 m) 50 Adet Gaz Kompres Sterilize
’0 cm x 10 cm) 8 kat
3 Adet Üçgen Sargı re om x 100 cm x 135 cm)
Alkollü Antiseptik Solüsyon 50 mi ‘ Adet Flaster – (2.5 cm x 5 m)
10 Adet Çengelli İğne
1 Adet Paslanmaz Çelik Makas
1 Adet Elastik bandaj – ( 6 cm x 5 m)
1 Adet Turnike Kan Durdurucu
“10 Adet Yara Bandı
1 Adet Alüminyum yanık örtüsü –
2 Adet Tıbbi Eldiven ” Adet El Feneri ‘.
1 Adet Suni Solunum Maskesi
1 Adet ilkyardım El Kitabı
1 Adet İlkyardım Künyesi
1 Adet Susuz El Antiseptiği
1 Adet Hidrofil Pamuk 10 gr.
1 Adet Deprem Düdüğü

İlkyardım Neden Önemlidir?

İlkyardım uygulamayı bilmek fakat hiç uygulamamış olmak, ilkyardıma gerek duymak fakat uygulamayı bilmemekten daha iyidir. İnsanların çoğu önünde sonunda kendisi veya bir başkası için ilkyardım uygulaması gereken bir durumla karşı karşıya kalacaktır, bu yüzden herkes ilkyardım uygulamayı bilmelidir. Kalbi duran bir insana ilkyardım uygulanmasındaki birkaç dakikalık bir gecikme bile hayat veya ölüm anlamına gelebilse de, yaralanmaların çoğunda hayat kurtarıcı çabalara gerek kalmayacaktır. Çoğu insan, hayatı boyunca belki de sadece bir veya ilci kere yaşamı tehdit eden bir durumla karşılaşacaktır. Hayat kurtarmak önemlidir fakat daha az ciddi yaralanma durumlarında ne yapılacağını bilmek, daha fazla dikkat ve ilkyardım bilgisi gerektirir.

İlkyardımın Nasıl Yapılacağını Anlatan Video

İlaç dolabı evin en serin ve çocukların ulaşamıyacağı bir yere konmalı, her zaman kilitli olmalıdır. Dolap içerisinde bulunan bölmelerde yerleştirme belli bir düzenle yapılırsa istenilen ilaç ve gereçler kolayca bulunur. Düzenlemenin şöyle yapılmasında yarar vardır: İlk yardım gereçleri;

Pamuk, sargı bezleri, makas, flaster, çengelli iğne, termometre, enjektör takımı, tentürdiyot, oksijenli su, amonyak ve alkol. Antibiyotikler; Hekimin verdiği, çeşitli ilaçlar kutu ve kullanma şekli yazılarıyla birlikte bir bölüme yerleştirilir.

Ağrı kesiciler, Ateş düşürücüler; Vücudun dış bölümü için uygulanabilecek ve hekimin verdiği ilaçlar bu bölüme konur,

içeri için kullanılacak ilaçlar; Nerede ve ne şekilde kullanılabileceği bilinen ve çoğunlukla hekimin önerdiği ilaçlar bu bölümde bulunur.

Çeşitli ilaçlar ; Bazı hastalıklar için kullanılmış ancak süresi dolmamış ilaçlar bu bölümde saklanır.

Ayrıca her ilaç dolabında reçete, hekim adres ve lelefon numaraları ile hasta için yapılacak uygulamaların not edileceği bir defterin konulmasına yarar bir göz ya da yerin bulunması gereklidir.

Vakit geçirmeden çocuğu ameliyat etmek iyi olur; çünkü ameliyat edilmeyen apandis iltihabı, çok tehlikeli bir iltihap olan karın zarı iltihabıyla (peritonit) sonuçlanabilir.

Sıyrıklar: Çocuk düştüğünde, çoğunlukla sıyrıklar olur: Dizler, dirsekler, avuç içi biraz kanar; deri sıyrılır, yara kirlidir ve bir yanma duygusu uyandırır. Sıyrığı suyla iyice yıkamak, sonra oksijenli su ya da 90°’Uk alkol, v.b. bir maddeyle mikroptan arındırmak gerekir.

Burun kanamaları: Düşmeler, çarpmalar, sıcak ya da güneş çarpmaları, burun kanamalarına neden olabilirler. Bazen de, kanamanın gözle görülür bir nedeni yoktur. Çocuğun burnu kanıyorsa, küçük bir gazlı beze oksijenli su emdirip fitil gibi kıvırarak, kanayan burun deliğine sokmak gerekir.

Burkulmalar: Burkulma çoğunlukla, bir düşme ya da ayağı yanlış basma sonucu, eklem düzeyinde görülür. Yol-açtığı şişkinliğe, soğuk su ya da buzla kompres yapmak, şişi azaltabilir. Ayrıca, aşırı sıkmaktan kaçınılarak (yaralı üyede kanın normal dolaşımını engellememek için), burkulan eklemi sarmak gerekir.

Daha ciddi durumlarda, burkulma şiddetli bir ağrıya, önemli bir ödeme neden olabilir. O zaman hekime başvurmak gerekir; çünkü burkulmanın yanısıra, bir bağ yırtılması ya da bir kemik çatlaması olabilir.

Kırıklar: Çoğunlukla düşme sonucu ortaya çıkarlar: Çocuk, yaralı üyeyi kıpırdatamaz. Çeşitli kırık biçimleri vardır. Ayrışmasız kırıklarda, ilgili üyeyi bir atel ya da yarık alçı yardımıyla tesbit etmek gerekir; teşhis, röntgen filmiyle doğrulanır. Hekim, çocuğun kemik yeniden kaynayıncaya kadar taşıyacağı bir alçı hazırlar.

Ayrışmalı (yer değiştirmeli) kırıklarda, üye tesbit edildikten sonra, röntgen filmi çekilmeli, daha sonra kırık uçları yerine konup (uç uca getirilip) alçıya alınmalıdır. Bazı kırıklar «açık kırık»tır, yani kemik, deriden dışarı çıkar. Ayrıca, kolundan sertçe çeKİlen çocuklarda, kol kemiği kıkırdağının ayrıştığı (kemik ucu ayrışması) görülebilir. Bu durumda hekim, kemiği tesbit etmelidir.

Deri altında kan toplanması: Herhangi bir çarpma sonucunda, mavimsi renkli bir şiş biçiminde ortaya çıkar. Yayılmasını önlemek için, üstüne buz koymak gerekir.

Kasık fıtığı: Küçük erkek çocuklarda görülür. Apansızın ortaya çıkıp, şiddetli bir ağrıya yolaçar. Hemen bir hekime başvurmak gerekir. Bazen hekim, fıtığı yerine oturtmayı başarabilir. Bu durumda acil ameliyata gerek kalmaz. Fıtık yerine oturtulamıyorsa, vakit geçirmeden ameliyat edilmelidir. Genel uyulurum altında yapılan ameliyatın geleceği iyidir: Çocuk kısa sürede ayağa kalkar.

Güneş çarpması: Yaz mevsiminde çok uzun süre güneş altında kalmış çocuklarda görülür. Çocuk ateşli, hareketsiz ve baygın gibidir, ciddi durumlarda çırpınmalar görülebilir. Çocuğa aspirin tipinde bir ateş düşürücü eklenmiş su vermek ve serin bir yerde dinlendirmek gerekir. Koruyucu önlem olarak, çocuklar uzun süre kızgın güneş altında bırakılmamalı, başlarına bir şapka takmalıdır.

Yaralar: Yara bıçak ya da jiletle yapılmış küçük bir kesik biçimindeyse, mikroptan arındırıldıktan sonra, kanın durması için gazlı bezle sarılır. Kaş kemeri yarılması ya da derin bir kesik gibi daha tehlikeli yaralarda, çocuk hastaneye götürülmeli, yerel uyuşturum altında yara dudakları dikilerek yan yana getirildikten sonra sarılmalıdır. Yara aşırı kanıyorsa, çocuk en yakın hastaneye götürülmelidir. Hastaneye götürmeden lastik sargı ya da iple sıkmamak gerekir; çünkü bu sargı gereğinden uzun süre çözülmeden bırakılırsa (en çok 1 saat), kangrene yolaçabilir. Kan kesik kesik fışkırıyorsa (rengi de çok kırmızıdır), bir atardamar kesilmiş demektir. Yaralı üye havaya kaldırılıp parmakla ya da gazlı bez tamponuyla atardamarın üstüne bastırılarak, çocuk hemen hastaneye götürülmelidir.

Suda boğulma: Su altında aşırı miktarda su yutma, solunumun durup bilincin yitirilmesine yolaçar. Bu durumda çok çabuk davranmak gerekir.Çocuk çok küçükse, yuttuğu suyu çıkarması için ayaklarından tutularak başaşağı sallanmalı. Yutak ve boğaz parmakla temizlenmeli, sonra sırtüstü yatırılıp (başı iyice arkaya yatık olmalıdır) hemen hastaneye götürülmelidir. Çocuk daha büyükse yan yatırılmalı, kurtaran kişi arkasına geçip, dizlerini çocuğun sırtına dayadıktan sonra, yuttuğu suyun ağzından çıkması için elleriyle karnına bastırmalıdır. Sonra, vakit geçirmeden ağızdan ağıza soluk verilmeli, yöntemi iyi bilmek koşuluyla, kalbe dıştan masaj yapılmalıdır.

Kafa çarpma: Çocuk merdivenden, parklardaki kayma yerinden düşüp ya da trafik kazaları sırasında kafasını çarpabilir. Bunun sonucunda bilincini yitirebilir, başında yaralar açılabilir. Kafa kemiklerinde kırık olabilir. Teşhis, röntgen filmiyle konmalıdır. Kazanın hemen arkasından, çocuğu sarsmadan sırtüstü yatırmak, başını arkaya doğru gererek, çenesini yukarı kaldırarak solunum yollarını rahatlatmak, ağız ya da burun deliklerinde bulunabilecek toprak, kum gibi şeyleri temizlemek gerekir. Çocuk soluk almıyorsa, yapay solunum uygulayıp, hiç vakit geçirmeden hastaneye götürmek gerekir.

SONUÇ: Acil durumlarda hemen bir hastaneye telefon edilip, ne yapmak gerektiği sorulabilir. Ayrıca, evde yakındaki bir cankurtaran servisinin telefon numarasının bulundurulması, son derece yararlı olur.

Havasızlıktan boğulma: Havasızlıktan boğulmaya bir havagazı ya da tüp gaz kaçağı, iyi çekmeyen bir soba, çocuğun kafasına geçirdiği bir torba neden olabilir. İlk uygulanması gereken şey, «yaşam öpücüğü» denen ağızdan ağıza soluk vermedir.

Biberon ya da meme emdikten sonra gaz çıkarmamış bir süt çocuğu da havasızlıktan boğulabilir; yemekten hemen sonra yatırılırsa, bir süt parçası ağzına geri gelip, soluk borusuna kaçarak boğulmasına neden olabilir. Çocuğun yedikleri sık sık ağzına geri geliyorsa, yarı oturur ya da yüzükoyun ve başı yana dönük biçimde yatırılması uygun olur. Ciddi bir bademcik enfeksiyonu da, yutağın tıkanmasına yolaçarak ciddi solunum bozukluklarına neden olabilir. Bu durumda çocuğun, genellikle hastaneye kaldırılması gerekir.

Yanıklar:

1. Hafif yanıklar: Yanık hafif, yüzeysel, önemsizse, anne bir yanık merhemini hafifçe sürüp, sonra üstünü gazlı bezle kapatabilir. Ama çocuğun yarayı kirletmesi tehlikesi olmadıkça, yanığı açık bırakmak daha iyi. Çocuk her şeye dikkat eder ve ana-babasına yardım etmek ister; ama elektrikli ev araçlarını kullanırken ne gibi önlemler almak gerektiğini bilmediğinden, kendini yaralayabilir.

2. Ciddi yanıklar: Yanığa kimyasal bir madde yolaçtıysa, yanık yeri temiz soğuk suyla yıkanmalıdır. Yanığa bir asit yolaçmışsa, sodyum karbonat katılmış temiz suyla yıkanması gerekir. Yanığa yakıcı bir alkali yolaçmışsa, sirke katılmış temiz suyla yıkanmalıdır.

Bu maddelerin hangisi sözkonusu olursa olsun, yanık ciddi ve yaygınsa, çocuk hemen hastaneye kaldırılmalıdır. 2. derece yanık terimi, deride sıvı dolu büyük kesecikler belirmiş olduğunu anlatır. Bu durumda çocuk, hemen hastaneye kaldırılmalı, hastanede yanıklar yerel olarak tedavi edilip glikozlu serum verilerek, su ve elektrolit dengesi yeniden sağlanmalıdır. 3. derece yanık çok tehlikelidir. Deri ve altındaki dokular kömürleşmiş, çocuk şok durumundadır. O zaman kalp şokuyla savaşmak gerekir ve hastanede acil tedaviye girişilse bile, kaza ölümle sonuçlanabilir.

Çocuk, sözgelimi kibritle oynarken giyeceklerini tutuşturduysa, ateşi söndürmek için battaniye,  vb. bir örtüyle sarmak, üstündeki giyecekleri çıkarmayıp, elden geldiğince çabuk hastaneye götürmek gerekir. Bu arada, içmesi için su vermekten de kaçınılmalıdır.

Ezikler: Herhangi bir yere çarpma ya da düşme sonucu oluşurlar. Çarpılan yerde bir çürük belirir. Çürük, deri altında kan toplanmasıdır. Bazen çürük değil, yalnızca bir şişlik görülür. Acının hızla azalması için, soğuk su ya da buzla kompres yapılabilir.

Solunum yollarına kaçan yabancı maddeler: Solunum yollarına bir şey kaçan çocuk, oynarken apansızın soluksuz kalır, soluk almakta güçlük çeker, morarır. Anne, çocuğu ayaklarından tutup başaşağı çevirerek hafifçe sırtına vurmalı, bu arada bir hekim çağrılmalıdır. Solunum yollarına kaçan şey kolayca çıkarılacak durumda değilse, çıkarmaya çalışmak yerine çocuğu hemen hastaneye götürmek gerekir; çünkü çıkarma çabaları, daha derinlere kaçmasına neden olabilir.

Çocuğun bir şey yuttuğu biliniyorsa, ama hiç bir belirti, hiç bir ağrı yoksa, hekime başvurarak bir röntgen filmi çektirmek temkinli bir davranış olur. Bu tür kazalara özellikle, çocuğun ne bulursa ağzına götürdüğü yaşta raslanır. Dolayısıyle, bu yaşta çocuğa sürekli gözkulak olmak, ağzına sokabileceği küçüklükte oyuncaklar vermemek gerekir. Ayrıca çok küçük çocuklara hiç bir zaman şeker, çiklet gibi şeyler de verilmemelidir.

Bazen, ilk andaki belirtiler önemli değildir; ama sonraki gün ya da haftalarda, astım ya da boğmacayı andırır öksürük nöbetleri, bronş rahatsızlıkları görülür. Akciğer röntgeninin çekilmesi, bir bronşa takılıp kalmış yabancı maddeyi gösterebilir.

Burun deliklerine kaçan yabancı maddeler: Çocukların burun deliklerine bir şeyler sokuşturmalarına da sık raslanır. Bunlar arasında inci boncuk taneleri, kuru fasulye ya da fındık sayılabilir. Çocuk ağzından soluk alabildiğinden, bu durum havasızlıktan boğulmaya neden olmaz. Burna sokulmuş nesneyi çıkarmaya çalışılmamalıdır; çünkü daha önemli bozunlara yolaçabilir. En iyisi bir hekime başvurmaktır.

Güneş yanıkları: Derisinin alışıp yanmaması için, çocuğun güneşte bırakılma süresi yavaş yavaş artırılmalıdır. Güneş yanıkları, çocuk önlem alınmaksızın uzun süre güneşte bırakılırsa görülür. I. derece güneş yanığından gerçek yanıklara kadar değişen çeşitli ciddilik dönemleri vardır. Güneş yanığında, çocuğun bedenine nemlendirici bir krem sürmek yeterli olur. Böyle bir krem yoksa, suya sirke katıp bu sıvıya batırılan bir bezle kompres yapılabilir.

Deride sıvı dolu büyük kesecikler belirmişse hekime başvurmak gerekir. Yalın bir güneş yanığından sonra bile, çocuk birkaç gün şiddetli güneş altına çıkarılmamalı, sonraki günlerde yeniden yavaş yavaş güneş ışığına alıştırılmalıdır.

Evde bulunması gerekli olanlar

Çocuklu bir evde, herhangi bir olasılığa karşı bazı ilaçların bulundurulması gerekir. Sağlığı ilgilendiren olaylar, çocukta apansızın ortaya çıkar ve tedavilerinde de gecikmemek gerekir.

Ecza dolabı

Özellikle, evde büyücek bir çocuk varsa, erişilemeyecek bir yerde ve kilitli olmalıdır. Duvara asmak en iyi çözüm yollarından biridir.

Kullanılması tehlikeli olabilecek (kırmızı etiketli) ilaçlar, dolabın üst rafına konmalıdır.

İlaçları sık sık gözden geçirmek, eskimiş olanları atmak ve etkililik sürelerini bilmek gerekir. Evde bulundurulacak ilaçların bir bölümü içerden, bir bölümü dışardan kullanmak içindir.

Dışardan kullanılan ilaçlar

• Renklendirici ilaçlar

Deri için kullanılırlar, eyozin ya da sulandırılmış civa türevleri, kabaetlerdeki pişiklerde daha başlangıçta kullanılır. Yüzeysel yanıklarda da çok etkilidir.

Sıvı sabun

Kirlenmiş yaraları temizlemekte alkolden daha iyidir.

« 60°’lik alkol

Yaralarda kullanmaktan kaçınmalıdır: Acı verir ve yarayı tahriş eder.

Metilen mavisi

İmpetigo (çakmak hastalığı) tedavisinde ya da ne olduğu bilinmeyen sivilceler için kullanılır.

Burun damlaları

Etkilerini çok kısa bir süre koruyabildiklerinden, antibiyotikli damlaların uzun süre bekletilmemesi (özellikle açık şişelerin) ve soğuk’ bir yerde saklanması gerekir. Yan etkileri olmayan gümüş nitrat kökenli damlalar saklanmalı, buna karşılık, büyük miktarlarda kullanıldıkları zaman ve içe çekildiklerinde bronşlarda rahatsızlık yapan yağlı damlalar saklanmamalıdır. Efedrin kökenli damlalar da süt bebeklerine verilmez.

Göz damlaları

Hekimin muayeneden sonra verdiği ilaçlar, antibiyotikli damlalara yeğ tutulmalıdır.

Yumuşatıcı kremler

Anneler bunları pek sever ve bronş rahatsızlıklarında bebeklerin göğsüne sürerler. Deri sağ-lıklıysa, kullanılmalarında saKınca yoktur; yararlı olmasalar bile zarar vermezler.

Merhemler

Deri hastalıklarına karşı kullanılırlar. Etkililikleri, öncekilere oranla daha belirsizdir. Nedenler her zaman aynı olmayacağından, her zaman aynı sonucu vermezler; dolayısıyle dikkatli kullanılmaları gerekir.

Vazelin

Kafadaki kabuklar için kullanılır. Ayrıca, ecza dolabında şunlar bulundurulmalıdır:

— pamuk;

— aşılar ve yaralar için gazlı bez:

— antibiyotikli merhemler;

— küçük pansumanları yerinde tutmak için plaster;

— damlalık;

— 1 törpü;

— 1 termometre.

Ateş düşürücüler

Çok önemli ve sık sık kullanılması gereken ilaçlardır. Bebeğin ateşini düşürmekte kullanılır ve yüksek ateş sonucu çırpınmaları önlerler.

Başlıca çeşitleri şunlardır:

— bebek aspirini: Bir kaşık suda eritilerek ağızdan verilir;

— ateş düşürücü fitiller;

— şuruplar: En çok kullanılanlar öksürük şuruplarıdır; bronş hastalıklarının ilk belirtilerinde anne bunları verebilir; genellikle tadları güzel olduğundan, çocukların hoşuna gider.

Sonuç

Ecza dolabında, ilaçlardan başka hekimin telefon numarası ve adresi, acil olarak yardım istenebilecek numaralar yazılı bir kağıt da bulundurulabilir; ilaçların son kullanım tarihleri, kutularının üstünde belirtilmiştir.

Beden ısısı

Çocuğun beden ısısı oldukça düzensizdir. Ama, hastalıkların değişmez sayılabilecek belirtilerinden biridir.

Yeni doğmuş bebeğin beden ısısı kararlı değildir; çevre ısısındaki değişikliklere göre değişir. Bu nedenle, içinde bebeğin bakımının yapıldığı odanın sıcak olmasına dikkat etmek gerekir; yoksa bebeğin beden ısısı da düşecektir.

Bebeğin beden ısısı zaten sık sık 37°C’ın altına düşer; bunda korkulacak bir şey yoktur; ama, bebeğin deri alanı beden ağırlığına oranla çok fazla olduğundan, ısı yitimi çok olur.

Süt çocuğu da ısı değişikliklerinden, daha az ölçüde olmakla birlikte, etkilenir. Çevre ısısının çok yüksek olması, özellikle uzun süre bu çevrede kalırsa, çocuğun sağlık durumu üstünde ciddi etkiler yapabilir. Dışarda arabasının içinde kaput açıkken güneşte ya da camları kapalı bir otomobilde havasız kalırsa, ciddi sonuçlar doğurabilecek olan «sıcak çarpması»na uğrayabilir.

Bebek, sıcak çarpmasına çok sıcak ve havası nemlendirilmemiş bir oda içinde de (daha ender olmakla birlikte) uğrayabilmektedir.

Bu nedenlerle, annenin çevre ısısına özen göstermesi gerekir.

Aşırı giyim de bebekte aynı sakıncaları doğurabilir. Anneler çoğunlukla, çocuğun üşümesinden korkarak gereksiz yere kat kat yün giydirir ya da örterler.

Aynı biçimde, dışarısı soğukken çok sıcak bir yere giren annelerin, bebeği rahatlatmayı düşünmedikleri de olur: Otobüslerde, annelerin ter içinde kalmış bebekleri dizlerine oturtup, üstelik düşmesin diye sımsıkı tuttukları görülür.

Hastalıklar, süt çocuğunun ateşinin yükselmesine yolaçan önemli nedenlerdir. Fizyolojik bir durum da (diş çıkarma gibi), ateş yükselmesine neden olabilir. Bazı süt çocuklarında ateş bütün dişlerde, bazılarında ise yalnızca büyük dişler çıkarken yükselir.

37,5°C ya da daha yüksek beden ısısı, ateş yükselmesi olarak değerlendirilir. Nedenleri değişiktir.

Beden ısısı apansızın yükselebilir, ama çocuk üstündeki etkisi değişiktir:

— yeni doğmuş bebek hareketsiz ve dalgındır;

— süt çocuğu, bed’en ısısının yükselmesine karşın, hareketliliğini, canlılığını sürdürü