►Kalp Krizi

Kalp krizi, kalp kasını besleyen kanın azalması veya kesilmesi sonucu, kas dokusu öldüğü için meydana gelir. Koroner arterlerdeki (kalp kasını besleyen damarlardaki) kan akışını kesen, genellikle bir pıhtıdır. Eğer kalp kası büyük oranda etkilenmişse, kalp durur.

Kalp Krizinin Belirlenmesi

Kalp krizinin ortaya çıktığı anda uygulanan acil müdahale, hastanın hayatta kalışında ve iyileşme sürecinde belirleyicidir. Bu, söylendiği kadar kolay değildir, çünkü hastaların çoğu kalp krizi gibi ciddi bir şeyi geçirmekte olduklarının bile farkında değildir.

Kalp krizi belirtileri şunlardır:

- Göğüste basınç ve sıkışma hissi veya birkaç dakika süren ya da gelip giden ağrı. Bazı hastalar hiç göğüs ağrısı hissetmezler.

- Omuzlara, boyna, çene veya kollara yayılan ağrı

- Baş dönmesi, terleme, bulantı

- Nefes darlığı

Kadın hastaların çoğunda bulgular, erkeklerden farklıdır. Kadınlar sıklıkla ciddi yorgunluk hissi, mide şikayetleri ve nefes darlığı hissederler. Kadın hastaların sadece üçte biri göğüs ağrısından şikayet eder. Kardiyovasküler hastalıklar her iki cinsi de eşit olarak etkilerken, kadınların kalp krizinden ölme riski erkeklerden daha düşüktür.

Kalp Krizinde Yapılması Gerekenler

1. 112′yi arayarak tıbbi yardım isteyin. Pıhtı çözücü ilaçlar mevcuttur fakat erkenden verilmeleri gerekir.

2. Hastayı en rahat edeceği pozisyona getirin.

3. Eğer hasta kendindeyse, yutabilecekse ve aspirin alerjisi yoksa bir yetişkin aspirini veya 2-4 bebe aspirini verin.

4. Eğer hastanın daha önceden reçete edilmiş kalp ilacı (örn nitrogliserin) varsa, almasına yardım edin.

5. Solunumu takip edin.

Baş dönmesi, baş ağrısı, kulaklar­da uğultu ve çınlama, düşünce gü­cünün azalması gibi belirtiler göste­rir. İlerlemesi yavaşlatılabilir veya durdurulabilir. Alkol, sigara, koyu çay, kahve ve kakao içilmemeli; kırmızı et, sakatatlai” (karaciğer, böbrek ve paça gibi), tuz, Ispanak, pazı, acı ve baharatlı yiyeceklerden kaçınma lıdır. Süt ve süt mamulleri, taze seb­ze ve meyveler yenmelidir. Bezelye özellikle tavsiye edilir.

Yorucu bedenî hareketlerden ka­çınmalı, peklik (kabızlık) çekilmemeli, aşağıdaki bitkisel ilaçlardan faydalanmalıdır. Deniz yosunu yi­yenlerde damar sertliğine rastlanma­mıştır.
Damar serdiğinden korunma:

*  40 diş sarımsak iyice ezilip bir kavanoza konur, üzeri sarımsakları örtecek şekilde alıç sirkesi İlave edi­lir. Sonra da kavanoz, ağzına kadar limon suyu ile doldurulur. Karışım, üç hafta serin bir yerde çalkalanarak bekletilir. Yemeklerden önce birer fincan içilir.

*  Her gün 2-3 bardak papatya çayı, balla tat­landırılarak içilir.

50 gr. reze­ne, 50 gr. anason ve 60 gr. no­hut, iki litre suda on beş dakika kaynatılır. Balla tatlandırılarak, günde üç defa birer çay bardağı içilir.

*   Komposto çeşitleri içilir. Bol miktarda kabak tatlısı, karpuz ve ka­vun yenir.

*  Kaynamakta olan bir litre suya, küçük parçalara ayrılan 100 gr. mis­vak konur. Kaynatma on dakika da­ha sürdürülür, sonra süzülür. Eldeedilen misvak suyu balla tatlandırıla­rak yemeklerden Önce birer çay bar­dağı İçilir. Karabaş otu çayı içilir.

* 2-3 adet mandalina veya bit adet portakal kabuklarıyla birlikte robot­tan geçirilir. Elde edilen su, her gün içilir.

*  İki kilo kiraz üç eşit parçaya ay­rılır. Her gün aç karna, yemeklerden yarım saat önce yenir.

Kalp, gerektiği an, hareket ettirdiği kan miktarını beş kat artırabilir. En yüksek çalışmada bu verim dakikada 4,5 litreden 25 litreye çıkabilir. Bu çalışma, her 60 saniyede bir, vücuttaki bütün kanın birkaç katının kalpten geçmesi demektir. Bazen bu akış bile yeterli değildir.
Kasların daha fazla kanı başka organların zararına da olsa alırlar. Kalp verimi beş kat arttığı halde kaslar, 18 kez daha fazla kanla beslenirler.

Bu arada sindirim sistemi, böbrekler, deri gibi organlarda kan akışı azalır. Hızlı çalışmalarda, artış ve eksilmelerden hiç etkilenmeyen beyindir. Dinlenirken beyne dakikada 0,75 litre kan gider. Çok çalışmalarda da beyne giden miktar aynı kalır. Hızlı çalışmaların doruğunda kaslar kalbin yüksek veriminin % 88′ini alırlar. Oysa bu oran % 20′dir. Bunun ter-sine karın yöresi dinlenirken kanın % 24′ünü tüketir. Güçlü çalışmalarda ise bu oran % 1 ‘e düşer.

Öte yandan yere paralel duruş şeklinden dikey duruma gelince kalbe fazladan bir görev yüklenir. Sabah yataktan kalkan kişi, yatay durumdan dikey duruma geçtiği için kalbi yukarıya doğru kan gönderme zorunluluğundadır. Bu çalışma, yatay çalışmadan daha fazla güç gerektirir. Sabahları sık görülen baş dönmeleri bundandır.

Atardamar sistemi kanı kalpten dokulara götürerek, dokuları besler. Toplardamar sistemi ise, kanı dokulardan kalbe götürür. Toplardamar kanı oksijenden yoksundur. Çünkü besin maddeleri dokular tarafından alınmıştır. Toplardamar kanında, doku hüclerinin metabolizma artıkları vardır. Dokular bu artıkları toplardamar kanına vererek arınmış olur.

Elektrokardiyogram kalbin elektriksel özelliklerinin belirli noktaların birbirine göre durumlarını gözönüne alarak yazdınlmasıdır. Bu araçlar belirli karşılaştırmalar: yaparak çizgi şeklinde bir eğri elde edilmesine imkan verecek şekilde geliştirilmiştir.

Elektrokardiyograf çalışması şu ilkeye dayanır: Gümüş ya da platin kaplı bir tel, akımdaki çok ince değişmelere cevap vererek, bir manyetik alanda titreşir. Bu titreşimlerin derecesi ve yönü fotoğraf filmi ya da duyarlı bir kağıt üzerine kaydedilir. Film ya da kağıt bir makara üzerinde dönerek hareket eder. Böylece titreşimler muayenenin sonuna kadar izlenebilir.

Elektrokardiyografi kalp dolaşım hastalıklarının teşhisinde basan ile kullanılmaktadır.

* Kalp ve bir çok eklemi birden tutan yangılar,

* Kore adı verilen el titremeleri,

* Sınırlı kızanklık bölgeleri ve deri altında modüllerin oluşumudur.

Yan bulguları ise :

* Yaygın eklem ağnları,

* Ateş,

* Alyuvar sedimentasyon hızı,

* Akyuvar sayısırida artım,

* C reaktif protein adı verilen proteinin kanda artması,

* EKG de, P ve R dalgaları arasındaki uzaklığın artması,

* iki ana ve iki yan bulgunun bir arada bulunması,

ivegen romatizmal ateş tanısını verir.

Bu hastalık genellikle 5-15 yaşlarının hastalığıdır. 8 yaş dolayında en yüksek orandadır. 2 yaşın altında hemen hemen hiç görülmez. 2 – o yaş arasında ise çok ender görülür. Kalabalık aile, koğuş ve odalarda yaşayanlarda, ekonomik durumu yetersiz olanlarda sık görüldüğü bilinmektedir.

Toplumların ekonomik durumlarının düzelmesi, sonucu romatizmal ateş oranın da düşme olmaktadır. İlkbaharın erken dönemi ile kış aylarında daha büyük oranda görülür. Genel ortalama, onbinde 25′tir. Hastalığın bademciklerde yerleşip, onların yangılanmasına neden olan etkenlerle ilişkisi bilinmektedir. Ancak kesin, mekanizması belirlenilebilmiş değildir. Zamanında tanı ve tadavi ile sorun büyük oranda çözümlenmektedir.

En ufak bir ateşte yerli yersiz hatalı antibiyotik kullanımı hastalığın kolayca vücutfn yayılımına ve ilerlemesine yol açar. Hastaların çok ağır durumda hastaneye başvurduklarında, sorun büyük olmaktadır. Romatizmal ateşin tedavisinde kullanılan penisilin, aspirin gibi ilaçların hastalar tarafından küçümsenmesi, hekimin önerdiği miktann çocuğun canının yandığı gerekçesi ile kesilmesi, durumu çok ağı rlaştı rmaktadır.

Daha önceden romatizmal ateş geçirmiş, olanlar; ayda bir (Kışın yirmi günde bir) yapünlan özel bir penisilin iğnesi ile hastalığın tekrarlaması önlenir.

Romatizmal Kalp Hastalığı: İvegen romatizmal ateşten sonra ortaya çıkan bir hastalıktır.

Kalp kapakçıklarının bozulmasına naden olan etkilerden sonra gelişir. İvegen dönemde kalbin diğer kas tabakaları da tutulur. Kalbin hemen hemen bütün kapaklarını tutarsa da en çok mitral ve aort kapaklarının tutulduğu görülür. Çoğu kalp hastalıklarının temel nedenidir.

Genellikle kapakta ki, olayın derecesine göre bulgu verir.

Nefes darlığı ve tıkanma ile belirgindir. Muayenede kalbin bü-

yüdüğü görülür. Kalbin dinleme bulgusuna ve yapılan laboratuvar değerlendirmeleri ile tanı konur. Mitral darlığı ya da aort kapağı tutulmasının oluşuna göre bulgularda değişiklikler vardır.

Bir çok halk sağlığı sorununda olduğu gibi korunmak, tedaviden daha kolay ve yararlıdır. Eğer hastalık ileri ise kalpteki bozukluğun ameliyatla onarımı gerekir. Gerekirse yapay kapak ameliyatı yapılır. Kalbin kendi kapağı yerine yapay olarak yapılmış kapaklar takılır. Bozukluk ortaya çıktıktan sonra uzun süre geçerse, kapaklar ve kalbin dinamiği onanlmaz, biçim-j de bozulabilir. Onun için bu gibi hastalıklarda zamanında hekime başvurulmalıdır, özellikle üst solunum yolu enfeksiyonları sırasında el, kol, ayak bilek eklemleri şişerse hemen hekime başvurmalıdır.

Ateşli hastalıklar,hiç bir zaman sadece soğuk algınlığı olarak değer-lendirümemeli, hekim ile işbirliği yapılmalıdır.

Çekilen röntgen filmi ve dinleme ile kolayca belirlenir. Eğer kalp ters tarafta ve herhangi bir gelişim bozukluğu yoksa, sorun yoktur. Eğer kalpte ileri derecede bozukluk varsa tedavi sağlanmalıdır.

Myokarditis: Kalp kası yangısıdır. Vakaların büyük çoğunluğunda neden tam olarak bilinmemektedir. Bir çok enfeksiyonun etken olduğu bilinir. Sağlığı çok iyi olan bir kişide birden bire başlayabilir. Hastada 12-24 saat içerisinde genel durum bozulur, ileri derecede hasta haline gelir. Bazen giderek artan belirtilerle ortaya çıkar. Başlangıçtaki enfeksiyondan kurtulduktan sonra çabuk yorulma, egzersiz sırasında, nefes darlığı ve ileri derecede düşkünlük gelişir.

Subakut Bakteriyel Endokardit: Daha çok doğuştan kalp hastalığı olan çocuklarda eskiden sık görülürdü. Günümüzde antibiyotiklerin düzenli ve zamanında etkin olarak kullanılmasıyle azalmıştır.

Bu hastalığı anlamak için önceden kalp hastası olduğu belirlenen kişiler, antibiyotiklerle koruyucu tedaviye alınır. Bu tedavi kimi zaman yıllar sürebilir. Bakıma alınan kişi, hekimin önerilerini uygulamalıdır. Koruyucu tedavinin kesilmesi, söz gelimi ayda bir yapılması gereken bir iğnenin ihmal edilmesi, hastalığın ortaya çıkmasına neden olabilir. Hastalık bulguları ortaya çıktığında zamanımda hekime başvurarak tedaviye başlanmalıdır. Bugün gelişen kalp cerrahisi ile bozulmuş kapakçıkların yerine yapay kapaklar takılabilmektedir.

Pülmuner Kapağın Darlığı: Pülmuner kapağının darlığı, sağj karıncıktan kan akımını engeller. Doğuştan kalp hastalıklarının onda birini pulmoner kapak darlığı oluşturur. Kapaklar birbiri ile kaynaştığından kanın akımını engeller. Kimi zaman tek başına kimi zaman da diğer, doğuştan kalp ve damar bozukluktan ile birlikte bulunur.

Kapağın dar olması,kan basıncının giderek artmasına neden olur. Çünkü kalbin kanı pompalaması için daha fazla güç harcaması gerekmektedir.

Tıkanıklığın derecesine göre, hastada belirti verir.. ‘Hafif şekilleri ergenlik dönemine kadar belirti vermeyebilir. Hastalıklar zaman zaman morarma nöbetleri, ileri vakalarda erken dönemde kalp yetmezliği olur. Hastada gelişme yavaşlar. Yüz yuvarlaktır. Elmacık kemikleri çıkıktır. Morarma uzun süre devam ederse, parmaklarda çomaklaşma olur. Karaciğer büyür. Bu büyüme kalp yetmezliğinin derecesi ile orantılıdır.

Tanıdan sonra cerrahi müdahale ile hemen düzeltilmesi gerekir.

Kalp Karıncıklarının Arasındaki Bölmede Delik: Doğuştan kalp hastalıklarının en sık görülen örneklerinden biri de, kalp karıncıkları arasındaki bölmede delik olmasıdır. Akciğer damar sisteminde bozukluğa bağlı değişiklerin gelişmesinden önce müdahale önemlidir. Hastalar, genellikle normalden küçüktürler. Başlangıçta önemli bir bulgu olmayabilir. Erken çocukluk döneminde sık sık üst solunum yolu enfeksiyonu geçirmeleri önemli bir bulgudur. Yeterli kilo alamazlar. Egzersiz sırasında nefes darlığı ile karşılaşırlar. Çabuk yorulurlar, 1-6 ay arasında kalp yetmezliği gelişebilir. Tedavi edilmezse cerrahi müdahale gerekebilir.

Kalpteki ses değişimleri, la-boratuvar ve röntgen değerlendirmeleri ile tanı konur. Aort koarktasyonunun 8-15 yaş arasında mutlaka ameliyatla onarılması gerekir.

Doğumdan başlayarak çocuğun yapı gelişmeleri yolundan incelenir. Solunum sisteminde görülecek bir aksamada hekime gidilmelidir.

Aort Kapağı Darlığı: Sol karıncıktan kan akımının akışını engelleyen bir durumdur. Hastaların büyük çoğunluğu kalple ilgili belirti vermezler. Genellikle 30-40 yaşına kadar rahat bir hayat sürerler. İleri vakalarda belirti vardır ve ani ölümler görülür. Yine ileri vakalarda erken dönemde kalp yetmezliği görülebilir. Hastalar genellikle iyi gelişme gösterir. Nabızlar kol ve bacaklarda düzgün ve birbirine eşittir. Kalbin dinlenmesi, röntgen ve laboratuvar değerlendirmelerinin yapılması gerekir.

Giderek, kalp yetmezliği bulguları yerleşir. Hasta soluk ve gri bir renk alır. Yüzde morarma olur. Yüz ve kollarında şişlikler görülür. Kalp ileri derecede büyür. Dinlemekle kalp seslerinin çok yetersiz olduğu, bozulduğu, kalpte imdat sesi olarak bilinen; dört nala koşan at sesi duyulur. Bu hekim için çok Önemli ve hayat kurtarıcı bir bulgudur. Zamanında müdahale edilmediği takdirde kalbin yorulması ve bitmesi mümkündür. Kalbin bölmeleri büyür. Bu büyüme röntgende kolayca görülür. Zamanında yapılan tedavi ile olumlu sonuç alınır. Gecikilirse yaşam güçlüğü doğar.

Streptokok türleri, romatizmal ateşte olduğu gibi bu hastalıkta da etkendir. Hemen hemen hastaların çoğunda, kalp hastalığı öyküsü bulunur. Daha önceden geçirilmiş bir küçük ameliyat önemlidir. Sözgelimi bademcik emeliyatı ya da diş çekiminden sonra görülme ihtimali yüksektir. Kalp seslerinde değişmeler ve üfürmeler, ateş yüksekliği, kilo kaybı, kalbin büyümesi, kansızlık, alyuvar sedimentasyon hızında yükselme, dalak büyümesi, kanamalı deri altı döküntüleri, damarlarda pıhtı atılması, akyuvar sayısının artması, idrarla kan işemesi,

Doğuştan kalp bozukluklarında enfeksiyonlarda ya da akciğer hastalıklarında kalp yetmezliği gelişebilir. Kalp yetmezliğinin ilk belirtisi; dakika kalp atım sayısının artmasıdır. Bu duruma, taşikardi denir. Bebeklerde uyurken 140, büyük çocuklarda uyanıkken 100′ün üzerinde kalp atımı, kalp yetmezliğinin göstergesidir. Genellikle kalp yetmezliğinde, kalp atımı sayısı çocuk ağladığında artar.

İkinci önemli belirti dakikada solunum sayısının artmasıdır. Bu duruma takipne denir, özellikle sol kalp yetmezliğinin önemli bir bulgusudur.

Üçüncü önemli bulgu karaciğerin büyümesidir. Bu duruma hepatomegali denir, özellikle sağ kalp yetmezliğinin önemli bir bulgusudur. Dolaşımda kan basıncının artması sonucu, kan, karaciğerde birikmekte, kalbe geri çağnlamamaktadır. Bunun sonucunda da karaciğer büyür.

Bu bulgular kalp yetmezliğinin en önemli üç bulgusudur. Akciğer seslerinin değişmesi, çevrede fişliklerin meydana gelmesi, boyun toplardamarlarının gerilemesi, aşın derecede yorgunluk ve halsizlik sıvının birikimine bağlı olarak kilo artımı da önemli bulgular arasındadır.

Kalp yetmezliği acil müdahale gerektiren bir durumdur. Zamanında müdahale edilerek acil tedavinin yapılması hayat kurtarır. Sayılan belirtilerin bir ya da bir kaçı bulunduğunda çocuk hekime iletilmelidir.” özellikle üst solunum yollan enfeksiyonlarında tedavinin yanda kalması, yetersiz olmaa, kalp yetmezliği gelişimine neden olur. Bu durumdaki çocuklar hastaneye yatırılarak özel şekilde tedavi edilirler.

Bazen hastanın oksijene ihtiyacı arttığında da, morarma vardır. Söz gelimi bebek ağlarken moranr. Bu doğuştan kalp hastalıklarının önemli bir bulgusudur.

2. Solunum hızının artması: Solunum yollarında olduğu gibi kalp damar hastalıklarında da solunum sayısının artması önemli bir bulgudur. Solunum sayısı hızlandıkça yüzeysellesin Etkin solunum engellenir.

3. Nefes darlığı: Daha çok bir etkinlik sırasında egzersizle birlikte ortaya çıkar. Normalden olmayabilir. Eğer dinlenme durumda nefes darlığı varsa, kalp damar hastalığı oldukça ileri demektir.. Bebeklerin uyku ve uyanık oldukları sırada solunum düzenindeki farkıhklar da önemlidir.

4. Yatarken nefes darlığı: Nefes darlığı otururken geçiyorsa akciğer ve kalbi birlikte ilgilendiren bir- durum var demektir. Daha çok yaşlı akciğer ve kalp hastalarında görülen bu durum, çocukların kalp hastalıklarında da olabilir.

5. Sık sık akciğer enfeksiyonu geçirilmesi: İleri derecede, bitkinlik ve zayıflama, kusma, çok ileri derecede terleme, kolay yorulma, olursa önemli bir damar hastalığı olabilir.