Lavanta

Lavanta

LAVANTA Ballıbabagiller familyasındandır.

[Lavandula, Latince “yıkamak-yıkanmak” anlamına gelen iavare fiilinden türemiştir. Bunun sebebi bitkiyi eski Yunanlılarla Romalıların banyolarına katmaları, lavanta kokulu sularda yıkanmaları. Officinalis “tıbbi”, “eczacılıkta kullanılan”; angustifolia “dar yapraklı” demek.)

100-120 cm boylarında, birinci yıl yeşil ve yumuşak, sonraları odunsulaşan, dört köşe gövdeli, çok yıllık, çalımsı-otsu bir bitkidir. Şeritsi dar ve uzun (2-5 cm), gümüşi yaprakları vardır. Yaz aylarında sapların ucunda 5-1 5 cm uzunluğunda seyrek başaklar halinde lavanta mavisi (mavi-mor) çiçekler açar.

lavanta

Yaşlanan bitkiler biraz bozulacağı için her beş yılda bir yeni bitki yetiştirmekte yarar olabilir ya da kart dallar budanıp | yeni filizlerin çıkması sağlanır.

Lavanta, Avrupa’ya 16. yy’da yayılır.

600-1 500 metre yükseklikler ideal yetişme bölgesidir. En kaliteli lavantalar, ısıyı, ışığı ve temiz havayı bol alabilecekleri 1 000 metrenin üzerindeki dağlarda yetişenlerdir. Akdeniz bitkisi olmakla birlikte ABD’de, Avrupa’da özellikle Bulgaristan’da, Fransa’da, İngiltere’de, Avusturya’da yıllık tarımı yapılır.

Ayrıca, bütün Akdeniz ülkelerinde olduğu gibi ülkemizde de park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilir.

Giysileri güveden korumak ve güzel kokmasını sağlamak için gardıroplara, sandıklara konur. Kurutulmuş çiçekleri buketlerde yer alır, odalara güzel koku ve görüntü sunması için hazırlanan potpuri tabaklarına eklenir.

Lavanta önceleri dekoratif amaçla, ardından parfümeri ve kozmetik sanayisinde kullanılırken, buna sonraları tıbbi kullanımı, son yıllarda da artarak mutfaktaki kullanımı eklenmiştir. Bu çok alanlı kullanımından dolayı 1999 yılında lavanta, Uluslararası Bitki Derneği tarafından yılın bitkisi seçilmiştir.

Hafif acı, çiçeksi, otsu, ince lezzetinden dolayı taze yaprakları et ve balık yemeklerine, patates salatasına, meyve salatalarına, pastalara, şekerlemelere, reçellere, jölelere, dondurmalara, şerbetlere, keklere, kurabiyelere ve çeşitli tatlılara eklenir. Sirkesi yapılır.

Lavantanın bileşiminde uçucu yağ, alkaloitler, glikozitler ve tanen, uçucu yağın içinde de pinenler, kanpen, limonen, iinalol, terpinen, borneol, jeraniol, lavandülol, terpenil, jeranil, levandüiil, neral, jeranial, mirtenal, laktonlar, kumarinler bulunur.

Depresyon, uykusuzluk, sinirsel baş ağrıları, yorgunluk ve bulantı giderici, iştah açıcı, göğüs yumuşatıcı, kas gevşetici, spazm çözücü, gaz söktürücü, öksürük kesici, yüksek tansiyonu düşürücü, iltihap giderici, ağrı kesici, kalbi güçlendirici etkileri vardır.

Strese, uykusuzluğa, sıkıntıya, kaygıya, uyku bozukluklarına, kramplara, yanmalara, romatizma ağrılarına, yaralara, alerjikya da iltihabı cilt rahatsızlıklarına karşı kullanılır.

Bunun için 40-50 gram kurutulmuş çiçekli körpe dal karışımı, 1 litre (5 bardak) kaynar suyla demlenir, günde üç-dört bardak içilir.

Dışardan cilde uygulanması da yararlıdır. Romatizma, burkulma ve kırık ağrılarına iyi gelir. Sivilceleri kurutur, solgun ciltleri canlandırır.

Bunun için piyasada satılan lavanta esansı da kullanılır. Bunun böcek öldürücü etkisi de vardır. Lavanta esansı, bitkinin yapraklarında, çiçeklerinde ve taze dallarında bulunan, yıldızsı parlak tüylerdeki yağ bezeciklerinin su buharıyla damıtılmasıyla elde edilir.

Eski Yunanlılarla Romalılar haksız değildirlerdir: Lavanta çiçekli suyla banyo yapmak vücudu canlandırır…Kuru, kırışık, yağlı ciltler için de ayrı ayrı lavanta suyu formülleri vardır.

Yüksek tansiyon ve migren için şakaklara, enseye ve bileklere 3-5 gram uygulanır. Çocuklarda stres ve uyku bozuklukları durumunda bileklere ve damar ağı üzerine 1-2 gram sürülür.

Son yıllarda yapılan araştırmalarda lavantanın karaciğer yetmezliği, hepatit B ve saç dökülmesine karşı da etkili olduğu ortaya çıkar.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ