Kadınlar

Yabani Ispanak

Yabani Ispanak

Yabani IspanakYabani Ispanak
(Chenopodium bonıts-henricııs)

Ispanakgiller familyasındandır. Batı dillerindeki adlarından biri, İyi Henry otu. {Chenopodium, Yunanca “Kaz ayağı” anlamına gelen bileşik sözcüktür. Chen: kaz ve podion: ayak, pati. Yapraklar tabanda kaz ayakları gibi yayıldıkları için bitkiye bu verilmiştir.
Ancak Türkçede Kazayağı [Carpobrotus acinaciformis] adında daha yaygın başka bir süs bitkisi bulunmaktadır. Bu sebeple Chenopodium türlerine “Kaz ayağı” denilmemesinde yarar vardır.
Bonus-henricus “iyi Henri” demektir. Bitkininin sebze olarak kullanımını yaygınlaştıran ünlü Fransız kralı 4. Henri’ye [saltanatı: 1589-1610] bir göndermedir.)
40-80 cm boylarında, uzun, narin, yeşil gövdeli, çok yıllık, otsu bir bitkidir. Üstü parlak yeşil, altı mat, hafif unlu, saplı, oksu ya da mızraksı yaprakları vardır. Nisan-ekim aylarında dal uçlarında 5 cm’lik başaklar halinde yeşilimsi minik çiçekler açar. Yuvarlak tohumlan sarımsı-kahve-rengidir.
Yabani ıspanak türleri adeta insansever bitkilerdir; köylerde, mezralarda mutlaka meskûn mahallerde, evlerin yakınlarda bulunmaya adeta gayret ederler.
Güneşli ve hafif gölgeli bahçelerde ilkbaharda tohumlarını ekmek ve çıkan bitkileri 30 cm’lik aralıklarla seyreltmek ya da şaşırtmak suretiyle yetiştirmek mümkündür. Bir yılın sonunda taze yapraklar ve çiçek başaklan kullanıma hazır hale gelir.
200-2500 metre yükseklikler arasında yetişir. Avrupa kökenli bitkinin Kuzey Amerika’da üretimi yapılmaktadır.
Neolitik çağ insanlarının mide kalıntılarında bulunduğuna bakılırsa o dönem insanlarının yiyecekleri arasında yer almıştır.
Yabani ıspanak, ıspanak severler için zahmetsiz bir sebzedir. Bitkinin yaprakları, taze dalları, başakları başta ıspanak gibi olmak üzere çeşitli şekillerde yenir.
Taze yapraklar, salata, çorba ve yemeklere konur. Başaklar Brüksel lahanası gibi buğulama yapıp yağlanarak; taze sürgünler kaynatıp kabuğu soyularak yenir. Etli yemeklerin, özellikle av etlerinin lezzetini artırır.
Bileşiminde başta demir olmak üzere çeşitli mineraller ve vitaminler, saponin bulunur. Bu sebeple kansızlığa karşı iyi gelir. Böbrek ve romatizma ağrıları için de öyle.

Bitkiden yapılan lapa ve merhem, başta yaralar olmak üzere çeşitli cilt rahatsızlıklarında etkilidir.
Tohumlar daha çok yumuşatıcıdır. Bunun için 10 gram tohum bir fincan kaynar suya atılıp bir süre bekletildikten sonra içilir.
Bitki kümes hayvanları için de iyi bir besleyicidir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Tüm Kategoriler
Site Arşivi
Destekleyen Siteler



Hobiler