Yenibahar

2 Ekim 2009
753 kez görüntülendi

Yenibahar
Mersingiller familyasındandır. Jamaika biberi de denir. 10 metre boylarında; karşılıklı dizilişli, parlak koyu yeşil, iri, uzunca ve sert, defne yapraklarını andıran yapraklarını kışın dökmeyen bir ağaçtır.
Yaza doğru dal uçlarında ya da yaprak koltuklarında 5-8 cm çaplı beyaz çiçekler açar. Bunlar yerlerini hemen 5-8 mm çapında yuvarlak üzümsü meyvelere bırakır. Meyveler haziran-ağustos aylarında tam olgunlaşmadan toplanır. Dalından geç toplanırsa kokusunu büyük oranda yitirir.
Yenibahar
Henüz yeşilliğini büsbütün yitirmeden toplanan meyveler güneşte kurutulunca kırmızımsı kahverengi bir hal alır. Yenibahar ağaçlan 4-6 yaşlarında meyve vermeye başlar; ama yüz yıla ulaşan bir zaman boyunca meyve vermeye devam eder. Her meyvede böbreksi iki çekirdek bulunur, Çekirdekleri barındıran kısım, kılıf, daha kokulu ve etkilidir. Baharat olarak bu meyveler kullanılır. Bitkinin yaprakları vanilya yapımında değerlendirilir. Krıstof Kolomb (1451-1 506) onu Karayipler’de ilk gördüğünde karabiber sanmış, bu sebeple bitki Avrupa’ya bu adla gelmiştir.
Başta Jamaika (yüzde 60) olmak üzere Meksika, Honduras, Guatemala gibi Orta Amerika ülkelerinde, Karayipler’de (Antiler), Güney Amerika’nın tropikal kesimlerinde kendiliğinden yetişir.
Yenibaharın ticareti İngilizlerin 1655’te Jamaika’ya gelişiyle başlamıştır. Avrupa’da üretilmek istenmışse de olumlu sonuç alınamamıştır. Günümüzde de Yeni Dünya dışında üretimi yapılamamaktadır.
Yenibahar, 17.-19. yüzyıllarda uzun deniz yolculuklarında etin kokmaması için kullanılmıştır.
Ağacın kurutulmuş meyveleri bütün olarak kullanıldığı gibi, asıl, dövülüp, toz haline getirilerek kullanılır. Kekremsi bir lezzeti; karabiber, karanfil, tarçın ve küçük hindistancevizi (muskat cevizi) kokularının toplamını andıran bir kokusu vardır. (Bu yüzden Fransızcadaki adlarından biri “Baharatlar toplamı”dır.) Ülkemiz mutfağında dünyanın çoğu mutfaklarında olduğu gibi baharat ve sos olarak kullanılır. Köftelere, sosislere, bazı içeceklere, böreklere çöreklere, mezelere çeşni katar. Ayrıca gıda sanayiindeki pek çok yiyecek ve içecekte; dondurma, şekerleme, turşu, çiklet yapımlarında yer alır. Yenibahar ağacının dallarından baston ve şemsiye sapı yapılır. Ağaç park ve bahçelerde dekoratif amaçla da yetiştirilir. Bileşiminde reçine, uçucu yağ, tanen, kalsiyum, demir, sodyum, magnezyum gibi mineraller, C ve A vitaminleri; uçucu yağın içinde de başta öjenol olmak üzere, metilejönol, sineol, felandran, karyofilen bulunur. İştah açıcı, gaz söktürücü, ishal giderici, damar sertliğini engelleyici, sindirim kolaylaştırıcı, şişkinlik hissini giderici, direnci artırıcı, bellek güçlendirici etkileri vardır. Ancak dikkat, günde iki-üç kez olmak üzere toplam dört gramlık doz aşılmamalıdır!

Sponsorlu Bağlantılar
Bu Konuyu Sosyal Medyada Paylaş

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yukarı Çık Copy Protected by Chetans WP-Copyprotect.