Sponsorlu Bağlantılar

Yüksük Otu

2 Ekim 2009
262 kez görüntülendi

Yüksük Otu
Sıracaotug iller famil-yasındandır. (Digitalis, Latincede yüksük, yüzük demek; bu ad bitkiye çiçekleri yüzüğe benzediği için verilmiştir.)
Büyük çiçekli yüksük otu {Digitalis grandiflora): 100 cm boylarında, tüylü yapraklı, kirli sarı ya da yeşilimsi çiçekli, çok yıllık, otsu bir bitkidir.
Birinci yıl bitkinin rozet yaprakları, ikinci yıl bir metre dolayındaki, dalsız ve kıllı gövdesi gkar. 10-30 cm uzunluk ve 5-10 cm genişlikte yumurtamsı, tüylü, buruşuk görünüşlü, saplı olan tabandaki rozet yapraklarıyla daha yukarıdaki kısa saplı ya da sapsız yapraklarının kendine özgü kokusu ve acı bir lezzeti vardır.
Kirli sarı, kıllı, kısa saplı çiçeklerini yaz başında açar. Huni biçimli ve sarkık dururlar. 20-30 adet sarkık hunicik birlikte silindrrik bir koçan oluştururlar.
Meyve çok tohumlu yumurtamsı bir kapsüldür.
Avrupa’da, Asya’nın bazı kesimlerinde ve 2000 m yüksekliğe kadar ülkemiz ormanlarında kendiliğinden yetişir. Uludağ’da, Kırklareli Dereköy’de özellikle bulunur.
Kırmızı çiçekli yüksük otu [Digitalis purpurea): Diğer adları Parmakçık otu, Mayasıl otu, Digitalis.
50-300 cm boylarında, tüylü yapraklı, kırmızı çiçekli, çok yıllık, otsu bir bitkidir. Çiçeklerini yaz başında açar. Ülkemizde yabani olarak Uludağ’da orman içlerinde bulunur. Bahçelerde iki yıllık süs bitkisi olarak yetiştirilir.
Yünlü yüksük otu {Digitalis lanata): 50-300 cm boylarında, tüylü yapraklı, beyazımsı ya da sarımsı çiçekli, iki yıllık, otsu bir bitkidir. Her yandan sapı saran sık salkım halindeki çiçeklerini yaz başında açar. Avrupa’da Asya’nın kimi bölgelerinde yetiştirilir, ülkemizde de, deniz yüzeyinden 1000 metre yüksekliğe kadar taşlı, çalılık alanlarda kendiliğinden yetişir.
Türkiye’de bu üç türün dışında, Muğla yüksük otu, Pasrenkli yüksük otu. Yeşil çiçekli yüksük otu, Troya yüksük otu, Doğu yüksük otu, Alanya yüksük otu… gibi yüksük otu türleri bulunur.
Bitkinin üretimi tohumla yapılır. Soğuk serada ekilen tohumlar 20 derecelik sıcaklıkta 2-4 haftada filizlenir. Elle tutulacak hale gelince saksılara alınır, yaz gelirken de dışarıda bulunacakları yere şaşırtılır.
Yeterince tohum varsa ekim işi ilkbahar sonunda doğrudan bahçeye de yapılabilir. Çimfenme başlayıncaya kadar toprak nemli tutulur, filizler yeterli büyüklüğe ulaşınca 60 cm aralıklarla seyreltilir ya da şaşırtılır. Gelecek bahar ve yazda güzel çiçeklerle karşılaşmak üzere…
Yüksük otunun bileşiminde digitoksin, gitoksin gibi glikozitler, saponin ve tanen bulunur.
Kullanılan kısmı yapraklandır. Bunlar çiçek açma zamanında, bitki tomurcuklandığında toplanır. Her üç türün de ayrı ayrı ve sağlam yapraklarını toplamak gerekir. Zehirli etkisinden dolayı toplamadan sonra eller dikkatle yıkanmalıdır.
Ayrıca tüylü yüksük otunu, çanak yaprakları ve çiçek sapı kıllı olmayan Pasrenkli yüksük otu (D. ferruginea) ile karıştırmamak gerekir.
Toplanıp, temizlenen, hasarlılarından ayıklanan yapraklar gölgede, havadar bir yerde ya da 40 derecelik fırında kurutulmalıdır.
Bitkinin yaprakları kalp rahatsızlıklarına karşı kullanılır. Kalbi güçlendirici ve kalpte ödem oluşumunu engelleyici etkileri vardır. Ancak bunun için hekim denetimi gerekir. Çünkü aynı zamanda zehirli bir bitkidir. Yüksek tansiyonu ve damar tıkanıklığı olanlar kullanmamalıdır. İÖ 1 500 yıllarında mızrak ve okların ucunda zehir olarak kullanılmıştır.
Günde 4-5 seferde en çok alınabilecek miktar 0.80 gram kadardır.
Dikkat, doz aşımı tehlikelidir! 10 gr kuru, 40 gr taze yaprak insanlarda ölüme yo! açabilir!

Sponsorlu Reklamlar
Bu Konuyu Sosyal Medyada Paylaş

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yukarı Çık